Bills

23 pages
121 views

«Ο δημόσιος λόγος για τον Φιλελληνισμό και τους φιλέλληνες στον πατραϊκό Τύπο (19ος-20ός αιώνας)»

of 23
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
Η έρευνα σε περισσότερα από 45.000 φύλλα 130 και πλέον πατρινών εφημερίδων (Μπενάκειος Βιβλιοθήκη, Μουσείο Τύπου Πατρών, Δημοτική Βιβλιοθήκη Πατρών) κατέδειξε ότι η πατραϊκή αρθρογραφία δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τον φιλελληνισμό και τους
Transcript
  Νίκος Τόμπρος Λέκτορας Πολιτικῆς Ἱστορίας Στρατιωτικῆς Σχολῆς Εὐελπίδων Ὁ δημόσιος λόγοςγιά τόν Φιλελληνισμό καί τούς φιλέλληνεςστόν πατραϊκό Τύπο (19ος-20ός αἰώνας) H Ἑλληνική Ἐπανάσταση, ἀλλά καί ἡ θεματολογία πού σχετίζεται -ἄμεσαἤ ἔμμεσα- μέ αὐτή, ὅπως στήν προκειμένη περίπτωση ὁ Φιλελληνισμός 1 ,ἀποτέλεσαν ἀγαπημένα ἐρευνητικά πεδία τῆς ἑλληνικῆς ἱστοριογραφίας γιάπολλές δεκαετίες ὕστερα ἀπό τήν ἵδρυση τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους καί ἀπα-σχόλησαν Ἕλληνες καί ξένους ἱστορικούς. Τό ἱστοριογραφικό ἐνδιαφέρονὅμως γιά τήν Ἐπανάσταση δέν ἔμεινε ἀμείωτο ἕως τίς ἡμέρες μας, καθώςτήν ἱστοριογραφία ἀπασχόλησαν καί ἄλλες ἱστορικές περίοδοι ἤ θέματα πούἅπτονταν τῆς οἰκονομικῆς, κοινωνικῆς, πολιτιστικῆς ἱστορίας. Τίς τελευταῖες,πάντως, δεκαετίες τό ἐνδιαφέρον γιά τήν Ἐπανάσταση ἀνανεώθηκε, εἴτεγιατί αὐξήθηκε ὁ ὄγκος τῶν πηγῶν πού ἔχουμε πλέον στή διάθεσή μας, εἴτεγιατί ἐμπλουτίστηκαν οἱ μέθοδοι προσέγγισης τῶν θεμάτων, εἴτε γιατί ἐπα-ναδιατυπώθηκαν παλαιότερα ἐρωτήματα κ.λπ 2 . 137 1. Στίς ἀκόλουθες σελίδες κρίνεται σκόπιμο νά δοθοῦν ἐνδεικτικές βιβλιογραφικές ἀναφορέςγιά τό φιλελληνικό κίνημα πού ἀναπτύχθηκε διεθνῶς κατά τή διάρκεια τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπα-νάστασης, καθώς αὐτές θά μποροῦσαν νά φανοῦν ἀτελεῖς ἤ καί περιττές σέ μία συλλογήμελετῶν ἀφιερωμένες ἀποκλειστικά στόν φιλελληνισμό.2. Ἐνδεικτικά βλ. Β. Κρεμμυδᾶς,  Ἱστορία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως, εἰσαγωγικός τό-μος (Ἀπό τόν Σπ. Τρικούπη στό σήμερα)  , Ἵδρυμα τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων γιά τόν Κοι-νοβουλευτισμό καί τή Δημοκρατία, Ἀθήνα 2007·  Ἡ Ἑλληνική Ἐπανάσταση τοῦ 1821. Ἕναεὐρωπαϊκό γεγονός,  Πέτρος Πιζάνιας (ἐπιμέλεια-εἰσαγωγή), Κέδρος-Ἰόνιο ΠανεπιστήμιοΤμῆμα Ἱστορίας, Ἀθήνα 2009· Ν. Θεοτοκᾶς,  Ὁ βίος τοῦ στρατηγοῦ Μακρυγιάννη , Βι-βλιόραμα, Ἀθήνα 2012· Μ. Σακελλαρίου,  Ἡ ἀπόβαση τοῦ Ἰμπραήμ στήν Πελοπόννησο,καταλύτης γιά τήν ἀποδιοργάνωση τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπανάστασης,  ΠανεπιστημιακέςἘκδόσεις Κρήτης, 2012· Β. Κρεμμυδᾶς,  Ἡ Ἑλληνική Ἐπανάσταση τοῦ 1821. Τεκμήρια,ἀναψηλαφήσεις, ἑρμηνεῖες,  Gutenberg, Ἀθήνα 2016.  Μία ἀπό τίς πηγές πού ἀναμφίβολα λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του ὁ ἱστορικόςπού μελετᾶ θέματα σχετικά μέ τήν Ἐπανάσταση εἶναι καί ὁ Τύπος. Ὄχισπάνια ἄλλωστε σέ -σύγχρονες μέ τά γεγονότα, ἀλλά καί σέ μεταγενέστε-ρες- ἐφημερίδες, σημειώνονται ἄγνωστες πτυχές τῶν θεμάτων πού παρου-σιάζονται. Μέ βάση λοιπόν αὐτό τό σκεπτικό -καί μέ δεδομένο ὅτι ἡ βι-βλιογραφία ἄρχισε νά μελετᾶ συστηματικότερα τόν φιλελληνισμό 3 καί τούςφιλέλληνες ἀπό τή δεκαετία τοῦ 1970 καί ἔπειτα- ἐρευνᾶται κατά πόσο ἡσυγκεκριμένη θεματολογία ἀπασχόλησε τόν πατραϊκό Τύπο, προτοῦ νάἀσχοληθεῖ ἰδιαίτερα μαζί της ἡ ἱστοριογραφία, καί σέ ποιές χρονικές περιό-δους. Ἡ παροῦσα μελέτη ἀποσκοπεῖ ἐπίσης νά ἐντοπίσει ἄγνωστα ἐνδεχο-μένως στοιχεῖα γιά τό ἐν λόγῳ κίνημα σέ πατρινά δημοσιεύματα καί συγ-χρόνως νά καταδείξει ἄν ὑπῆρχε ἰδεολογική χρήση τους. Ἄν, γιά παράδειγ-μα, λειτουργοῦσαν ὡς μέσο τόνωσης τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος τῶν Ἑλλήνωνἤ ὡς μέσο καθοδήγησης καί χειραγώγησής τους. Οἱ πηγές. Ἀντικείμενο ἔρευνας γιά τόν φιλελληνισμό καί τούς φιλέλληνες 4 ἀποτέ- 138 Νίκος Τόμπρος 3. Ὡς Φιλελληνισμό ἐκλαμβάνουμε τό πολιτικοϊδεολογικό κίνημα πού ἀναπτύχθηκε σέ πολ-λές εὐρωπαϊκές χῶρες καί στή βόρεια Ἀμερική πρίν καί κατά τή διάρκεια τῆς ἙλληνικῆςἘπανάστασης καί ἀποσκοποῦσε στήν ἠθική καί ὑλική ἐνίσχυση τῶν ἐπαναστατημένων.Ἀντίστοιχα στούς φιλέλληνες συγκαταλέγονται ὅλοι ὅσοι βοήθησαν μέ ὁποιονδήποτε τρό-πο τήν Ἐπανάσταση, εἴτε καταβάλλοντας χρηματικά ποσά γιά τήν οἰκονομική ἐνίσχυσητοῦ Ἀγώνα, εἴτε δημιούργησαν ἤ ἐντάχθηκαν σέ κάποιο φιλελληνικό κομιτάτο, εἴτε ἀρθρο-γράφησαν ὑπέρ τῶν ἑλληνικῶν δικαίων, εἴτε ἦρθαν στόν ἑλλαδικό χῶρο γιά νά πολεμή-σουν ὑπέρ τῆς ἀπελευθέρωσης τῶν Ἑλλήνων.4. Ἐνδεικτικά γιά τό φιλελληνικό κίνημα καί τούς φιλέλληνες βλ. W. St. Clair,  That Greece Mi- ght Still Be Free: The Philhellenes in the War of Independence,  Oxford University Press, Λονδί-νο-Ν. Ὑόρκη-Τορόντο 1972· L. Droulia,  Philhellenisme: Ouvrages inspires par la guerre de l’in-dependance grecque (1821-1823),  Fondation Nationale de la Recherche Scientif, Athenes 1974· Φιλελληνικά 1821-1831,  πρόλογος Ἰ.Κ. Μαζαράκης-Αἰνιάν, τόμ. Α΄-Ι΄, Ἀθήνα 1975· Λ.Δρούλια, «Ὁ Φιλελληνισμός ἀπό τό 1821 ὥς τό 1823», «Ὁ Φιλελληνισμός ἀπό τό 1824», Ι.Ε.Ε. , Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, τόμ. ΙΒ΄, Ἀθήνα 1975, σσ. 314-323, 474-477· C. M. Woodhouse, The Philhellenes,  Λονδίνο 1977· Ἀπ. Βακαλόπουλος,  Ἱστορία τοῦ Νέου Ἑλληνισμοῦ , τόμ. Ε΄,Θεσσαλονίκη 1980, σσ. 560-609, ὅπου καί σχετική βιβλιογραφία· D. Douglas,  British and American philhellenes durind the war of greek independence (1821-1933)   Hakkert, Ἄμστερνταμ1987· Ἰ. Δημάκης,  «Φιλελληνικά»  .  Μελέτες γιά τό φιλελληνισμό κατά τήν ἑλληνική ἐπα-νάσταση τοῦ 1821,  Ἀθήνα 1992· Λ. Δρούλια, «Ὁ Φιλελληνισμός. Φιλελεύθερο καί ριζο-σπαστικό πολιτικό κίνημα»,  Ἱστορία τοῦ Νέου Ἑλληνισμοῦ 1770-2000,  τόμ. 3, Ἑλληνικά  λεσε, ὅπως ἀναγράφεται ἄλλωστε καί στόν τίτλο τῆς παρούσας μελέτης, ὁπατραϊκός Τύπος τοῦ 19ου καί τοῦ 20οῦ αἰώνα. Ἡ ἐπιλογή τοῦ συγκεκρι-μένου ἀρχειακοῦ ὑλικοῦ δέν εἶναι τυχαία, καθώς ὁ Τύπος στήν ἀχαϊκή πρω-τεύουσα, ἕνα ἀπό τά μεγαλύτερα ἀστικά σύνολα τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους,διαγράφει μία μακρά ἱστορία, ἡ ὁποία ξεκινᾶ τά πρῶτα μετεπαναστατικάχρόνια (1840) καί συνεχίζεται ἕως σήμερα 5 . Ἡ ὕπαρξη ἐφημερίδων, ἐξάλ-λου, σέ μία πόλη ἀποτελεῖ σημαντικό τεκμήριο τοῦ πνευματικοῦ της status.Ἡ Πάτρα ἐπίσης λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς εὐμάρειας πού γνώρισε -κυρίως- τόν19ο αἰώνα, ἀλλά καί τῶν δημογραφικῶν ἐξελίξεων πού σημειώθηκαν κατάτή διάρκεια τῶν δύο αἰώνων μπόρεσε νά συντηρήσει ἕνα πλῆθος δημοσιο-γραφικῶν ἐντύπων, τά ὁποῖα ἀποτύπωναν τίς ἀνάγκες τῆς ἐποχῆς, ἀλλά καίτά ἐνδιαφέροντα τῆς τοπικῆς κοινωνίας.Ἡ συντριπτική πλειονότητα τῶν ἐξεταζόμενων δημοσιευμάτων προέρχε-ται ἀπό τήν ἐφημερίδα  Νεολόγος Πατρῶν 6 , γεγονός πού σχετίζεται ἀφ᾽ ἑνόςμέ τή διατήρηση τοῦ ἀρχειακοῦ ὑλικοῦ καί ἀφ᾽ ἑτέρου μέ τό ὅτι ἡ ἐν λόγῳἐφημερίδα -ὡς ἡ μεγαλύτερη σέ κυκλοφορία στήν πόλη- ἀσχολεῖτο στίς σε-λίδες της μέ πληθώρα θεμάτων, προκειμένου νά καλύπτει ὅσο τό δυνατόνμεγαλύτερο μέρος τοῦ ἀναγνωστικοῦ της κοινοῦ. Μέ βάση τήν ποιότητα τῶνἄρθρων πού ἐρευνοῦμε, αὐτά ταξινομοῦνται σέ δύο κατηγορίες: α) σέ ὅσασχετίζονται μέ συγκεκριμένους φιλέλληνες (Βύρων, Ἄστιγξ, Σάςς, Χάου κ.ἄ.)ἤ λαούς (Ἀμερικάνοι, Πολωνοί) καί β) σέ ὅσα ἀναφέρονται γενικά στόν φι-λελληνισμό καί τούς φιλέλληνες. Τά περισσότερα δημοσιεύματα, ὅπως ἀπο-δεικνύεται στή συνέχεια, ἐντάσσονται στήν πρώτη κατηγορία.Ἡ πρώτη ἀναφορά στόν τοπικό Τύπο σέ φιλέλληνα γίνεται σχεδόν συγ-χρόνως μέ τήν κυκλοφορία τῶν πρώτων ἐφημερίδων στήν πόλη. Στό πλαί-σιο, λοιπόν, γνωστοποίησης σημαντικῶν προσωπικοτήτων διεθνοῦς φήμης Ὁ δημόσιος λόγος γιά τόν Φιλελληνισμό καί τούς φιλέλληνες στόν πατραϊκό Τύπο  139 Γράμματα, Ἀθήνα 2003, σσ. 267-286· Ἀν. Β. Μανδυλαρά, Γ. Β. Νικολάου, Λ. Φλιτούρης,Ν. Ἀναστασόπουλος (ἐπιστημονική ἐπιμέλεια),  Φιλελληνισμός: Τό ἐνδιαφέρον γιά τήνἙλλάδα καί τούς Ἕλληνες ἀπό τό 1821 ἕως σήμερα , Δῆμος Νικολάου Σκουφά/Ἡρόδο-τος, Πέτα (Ἄρτα)-Ἀθήνα 2015.5. Ἡ πρώτη πατρινή ἐφημερίδα πού κυκλοφόρησε στήν πόλη ἦταν ὁ  Ἀχαϊκός Κῆρυξ   (1840-1841). Ν. Τόμπρος, «Ὁ Πατραϊκός Τύπος τήν περίοδο τοῦ Ὄθωνα (1835-1862)»,  Πρακτι-κά ΚΕ΄ Πανελλήνιου Ἱστορικοῦ Συνεδρίου, (Θεσσαλονίκη 21-23 Μαΐου 2004)  , Θεσσα-λονίκη 2005, σ. 200.6. Ν. Πολίτης,  Χρονικό τοῦ πατραϊκοῦ Τύπου (1840-1940)  , Πάτρα 1984, σσ. 45-52· Ν. Πο-λίτης, «Νεολόγος Πατρῶν»,  Ἐγκυκλοπαίδεια τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου (1784-1974),  ΛουκίαΔρούλια-Γιούλα Κουτσοπανάγου (ἐπιμ.), ΙΝΕ/ΕΙΕ, τόμ΄. Γ΄, Ἀθήνα 2008, σσ. 302-303.  στούς Πατρινούς ἀναγνῶστες ἡ ἐφημερίδα  Ἠχώ τῶν Ἐπαρχιῶν  παρουσία-ζε στά φύλλα της σύντομες βιογραφίες 7 . Μία ἀπό τίς βιογραφούμενες προ-σωπικότητες ὑπῆρξε καί ὁ Γάλλος φιλέλληνας Φρανσουά Ὠγκύστ Ρενέ, ὑπο-κόμης ντέ Σατωμπριάν (François-Auguste-René, vicomte de Chateaubriand),γνωστός στήν Ἑλλάδα ὡς Σατωβριάνδος. Ὁ σχετικά ἄγνωστος στό εὐρύ κοι-νό φιλέλληνας 8 , πού γεννήθηκε στό Saint-Malo τῆς Βρετάνης (1768), ὑπῆρξεσυγγραφέας καί πολιτικός. Στή βιογραφία του, τήν ὁποία δημοσίευσε ἡ ἐφη-μερίδα σέ τρεῖς συνέχειες 9 , ἀνάμεσα στά ἄλλα σημειώνεται τό ταξίδι πούπραγματοποίησε προεπαναστατικά ὁ Σατωβριάνδος στήν Ἑλλάδα (1806) 10 ,ὅπου καί ἀσπάστηκε «τό σεμνοκλεές ἔδαφος τῆς περικαλλοῦς μέν ἀλλά καίπολυσυμφόρου Ἀττικῆς» 11 . Σύμφωνα μέ τό ἄρθρο, τέλος, στό  Συνέδριο τῆςΒερόνας  (1822) «ἐν ᾗ ἧσαν συνηγμένοι τῆς Εὐρώπης οἱ Μονάρχαι» ὁ ἐνλόγῳ πολιτικός ἀντιπροσώπευσε τή Γαλλία, ὅπου καί «συνηγόρει καί ὑπέρτῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος» 12 .Ἀρκετές δεκαετίες ἀργότερα -στίς ἀρχές πλέον τοῦ 20οῦ αἰώνα- τά πρω-τοσέλιδα τοῦ πατραϊκοῦ Τύπου ἀπασχόλησε καί ὁ Ἐλβετός φιλέλληναςἸωάννης Γαβριήλ Ἐϋνάρδος (Jean-Gabriel Eynard). Ἀφορμή γιά τή συγκε-κριμένη θεματολογία ἀποτέλεσε ἡ ἀνέγερση μνημείου στή Γενεύη τῆς Ἐλβε-τίας ὑπέρ τοῦ Ἐϋνάρδου, «ἑνός ἐκ τῶν μεγαλειτέρων φιλελλήνων», καθώςκαί ἡ τελετή τῶν ἀποκαλυπτηρίων του (4.5./21.4.1907) 13 . Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ λοι-πόν τῶν ἑορταστικῶν ἐκδηλώσεων ὑπέρ τοῦ Ἐλβετοῦ φιλέλληνα στή Γενεύη 140 Νίκος Τόμπρος 7. Ν. Τόμπρος, «Ὁ Πατραϊκός…»,  ὅπ.π. , σσ. 203-204.8. «…ἀφ’ ἑνός μέν ἠγανακτοῦμεν βλέποντες τόν ἀναίσθητον καί εὐήθη ὄχλον ἀσυστόλως διαγ-κωνίζοντα τόν περιβόητον ἄνδρα, ἀφ’ ἑτέρου δέ διελογιζόμεθα πόσην συμπάθειαν ἡ ἐξι-στόρησις τῶν κυριωτέρων περιπετειῶν καί συμβάντων τοῦ ἐνδόξου τούτου βίου ἤθελε διε-γείρει εἰς πᾶσαν εὐγενῆ καρδίαν. Εἶναι τωόντι ἐπάναγκες νά ἠξεύρη πᾶς τίς, ὅτι τοῦ με-γαλοφυοῦς τούτου ἀνδρός τά πονήματα διέχυσαν αἷμα ζωογόνον εἰς τάς ὑδαρεῖς τοῦ κοι-νωνικοῦ σώματος φλέβας, ἐνέπνευσαν γενναῖα φρονήματα, ἐνεψύχωσαν κατεσπαραγμέ-νας καρδίας, περιέστειλον παρεκτροπάς τυράννων, καί ἀνεζωπύρησαν τήν κλονιζομένηνπίστιν».  Ἠχώ τῶν Ἐπαρχιῶν , Πάτρα 4.3.1843, σ. 1.9.  Ἠχώ τῶν Ἐπαρχιῶν,  Πάτρα 4, 11, 19.3.1843, σσ. 1-2.10. Κ. Θ. Δημαρᾶς, «Ὁ Chateaubriand στήν Ἑλλάδα», στό  Ἑλληνικός Ρωμαντισμός,  Ἑρμῆς,Ἀθήνα  2 1985, σσ. 255-269.11.  Ἠχώ τῶν Ἐπαρχιῶν , Πάτρα 19.3.1843, σ. 1.12.  Ἠχώ τῶν Ἐπαρχιῶν , Πάτρα 19.3.1843, σ. 2. Ὑπάρχει πάντως καί ὁ ἀντίλογος. Βλ. σχετι-κά Γ. Φρέρης, «Ὁ μισελληνισμός τοῦ Σατωβριάνδου»,  Ἠπειρωτικό Ἡμερολόγιο 7  (1985),σσ. 275-298 (ἀνάτυπο).13.  Νεολόγος Πατρῶν , Πάτρα 27.4., 4.5.1907, σ. 1.  ὁ  Νεολόγος Πατρῶν  παρουσίασε συνοπτικό βιογραφικό του σημείωμα. Βά-σει τοῦ δημοσιεύματος τό ἐνδιαφέρον του γιά τόν ἑλληνικό ἀπελευθερωτι-κό ἀγώνα ὑποκίνησε ἡ ἐξορία τῶν πριγκίπων τῆς Μολδοβλαχίας ἀπό τίς Πα-ραδουνάβιες Ἡγεμονίες καί ἡ ἄφιξη τοῦ Καποδίστρια στή Γενεύη, μέ τόνὁποῖο ὁ Ἐϋνάρδος εἶχε νωρίτερα συνδεθεῖ φιλικά στή Βιέννη. Ἀπό τό 1824καί ἔπειτα «ἔχων εὐρύτατη ἀνταπόκρισιν μέ τούς προεξάρχοντας τοῦἈγῶνος καί τούς Φιλέλληνας κατέστη τό κέντρον τῆς ἐργασίας πρός ἐξέ-γερσιν τῶν λαῶν τῆς Εὐρώπης ὑπέρ τῆς δεινοπαθούσης χώρας». Στή Γενεύηἐπίσης ὁ Ἐλβετός φιλέλληνας ὑπῆρξε πρωτεργάτης σέ ἕνα ἀπό τά φιλελλη-νικά κομιτάτα τῆς πόλης, «ὅπερ εἰργάσθη ὑπερανθρώπως τόσον διά τήνἐξεύρεσιν πόρων ὑπέρ τοῦ ἀγῶνος ὅσον καί διά τήν καλήν αὐτῶν χρησιμο-ποίησιν» 14 . Συγχρόνως στήν ἀρθρογραφία γίνεται γνωστό ὅτι ὁ Ἐϋνάρδοςμετέβη κατά τή διάρκεια τῆς πολιορκίας τοῦ Μεσολογγίου στήν Ἀγκώνα,προκειμένου νά ἐπιταχύνει τήν ἀποστολή ἐφοδίων στή λιμοκτονοῦσα φρου-ρά τῆς πόλης 15 . Ἐξαίροντας μάλιστα τή δράση του ὑπέρ τοῦ ἑλληνικοῦ ἀγώ-να στή γαλλική βουλή ὁ Γάλλος πολιτικός Leon de Mabbeville ἀνέφερε τό1846 ὅτι: «Τήν Ἑλλάδα δέν ἔσωσαν αἱ Εὐρωπαϊκές Κυβερνήσεις, ἀλλ’ ἡ δη-μοσία γνώμη καί εἷς ἁπλοῦς τῆς Γενεύης ἀστός ὁ Ἐϋνάρδος, ὅστις ἐκάλε-σεν τήν Εὐρώπην σύμπασαν εἰς βοήθειαν τῆς Ἑλλάδος» 16 . Ἡ ἰδέα τῆς κα-τασκευῆς μνημείου γιά τόν Ἐϋνάρδο ξεκίνησε τό 1902 ἀπό τόν πρόεδρο τοῦ ἐν Γενεύῃ Συλλόγου τῶν Ἑλλήνων Σπουδαστῶν «Ἡ Ἀθηνᾶ»  , κ. Γιανναρό-πουλο 17 . Τήν πρόταση τοῦ προέδρου τῆς  «Ἀθηνᾶς»   ἔκαναν ἄμεσα ἀποδε-κτή -μέ ἐνθουσιασμό- οἱ ἀντίστοιχοι σύλλογοι τῆς Ζυρίχης, τῆς Λοζάνης, τοῦ Ὁ δημόσιος λόγος γιά τόν Φιλελληνισμό καί τούς φιλέλληνες στόν πατραϊκό Τύπο  141 14.  Νεολόγος Πατρῶν , Πάτρα 27.4.1907, σ. 1.15. Πρόσθετα στοιχεῖα γιά χρηματικές εἰσφορές τοῦ Ἐϋνάρδου πρός τούς ἐπαναστατημένουςἝλληνες βλ. Ἀμβρ. Φραντζής,  Ἐπιτομή τῆς Ἱστορίας τῆς ἀναγεννηθείσης Ἑλλάδος.Ἀρχομένη ἀπό τοῦ ἔτους 1715, καί λήγουσα τό 1837,  τόμ. Δ΄, Κ. Ράλλης, Ἀθήνα 1841,σσ. 43-46, 50-52, 53-55, 58-59.16.  Νεολόγος Πατρῶν , Πάτρα 27.4.1907, σ. 1.17. «Τό μνημεῖον ἔχει ὄπισθέν του θαυμάσιον found ἐκ τοίχου ἐντελῶς κεκαλυμμένου ὑπόκισσοῦ, ὅν ἡ χείρ τοῦ Εὔναρδου ἐφύτευσε. Τό μνημεῖον ἔχει σχῆμα βωμοῦ καί ὑπέρκει-ται τούτου παστάς τετράγωνος ἀνοικτή εἰς τό ὑψηλότερον μέρος τοῦ μνημείου, ἐν ταὐτῇδέ εἶναι τοποθεημένη ἡ προτομή τοῦ Ἐϋνάρδου, οὗτινος τά εὐγενῆ καί χαρίεντα χαρα-κτηριστικά λεπτῶς ἔχουσιν ἀποδοθῆ. Ἐπί τῶν πλευρῶν τοῦ μνημείου ἔχουσιν ἐγχαραχθῆχρυσοῖς γράμμασι Ἑλληνιστί καί Γαλλιστί τά ἑξῆς: «Εἰς τόν μέγαν Εὐεργέτην τῆς Ἑλλά-δος οἱ Ἕλληνες σπουδασταί τῆς Ἐλβετίας εὐγνωμονοῦντες». Τό μνημεῖον ἁπλοῦν ἀλλ’ἐπιβλητικώτατον ἐγείρει τόν θαυμασμόν τῶν πάντων».  Νεολόγος Πατρῶν , Πάτρα5.4.1907, σ. 1.
Related Documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks