Software

29 pages
8 views

The Problem of the Hebraic Origin of Opposition to Writing Down Of the Hadith in The Islamic Tradition

of 29
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
The Problem of the Hebraic Origin of Opposition to Writing Down Of the Hadith in The Islamic Tradition
Transcript
    ĠSLÂMÎ  GELENEKTE “KĠTÂBET” ALEYHTARLIĞI‟NIN YAHUDÎ MENġE‟Ġ MESELESĠ  Mehmet Sait TOPRAK   “ Hatâ yapmak istemeyen, büyük ihtimâlle , hayatta hiçbir Ģey yapam a yacaktır”.   M. Hayri KIRBAġOĞLU   Alternatif Hadis Metodolojisi ÖZET Bu makale, temelde, Ġslâmî gelenekte hadislerin yazılması yasağının yalnızca  Hadis Tarihi ve Usûlü bakımından ele alınmasının konunun anlaĢılmasında  tek baĢına yeterli olmadığı fikrine dayanmaktadır. Ġslâmî geleneğin ilk asırdan itib a- ren bazı nassları me rkeze almak sûretiyle geliĢtirdiği „yazı karĢıtlığı‟  [kerâhetü kitâbeti‟l -hadis], önceleri haklı kaygılarla uygulanırken, sonradan sadece Ģeklî bir uygulamadan öteye gitmeyen dinî bir zaruretmiĢçesine devam ettirilmiĢ gö rün-mektedir. Makale, Ġslâmî gelenekte teĢekkül eden bu „yazı karĢıtlığı‟nın Ġbrânî gelenekteki „yazı karĢıtlığı‟yla  bir bağı olup olmadığını ince lemeyi amaçlamakta dır . Anahtar Kelimeler: Ġslâmî gelenek, Yahûdilik, Hadis, Kitâbetü‟l -Hadîs. THE PROBLEM OF THE HEBRAIC ORIGIN OF OPPOSITION TO “WRITI NG DOWN OF THE HADIT H” IN THE ISLAMIC TR ADITION ABSTRACT The paper has primarily based on the notion that it is not sufficient to consider the prohibition of the writing down of hadiths in Islamic tradition at the context of History of Hadith and its Methodology. The opposition to the writing down of Hadiths [ka râhatu kitabati‟l -hadith] developed throughout Islamic tradition has some justificatory reasons on the ground of some texts in early times, but then it has been continued as a religious prerequisite which is nothing but only formal operation. This paper aims at investigating whether or not the opposition to  writing down of Hadiths appeared in Islamic tradition has a close connection  with the opposition in Hebraic tradition. Keywords: Islamic Tradition, Judaism, Hadith, The Writing down of the Hadith. GĠRĠġ   Hadislerin yazılması yasağının Ġbrânî gelenek içerisinde geliĢtirilen kutsal metinleri yazma yasağıyla iliĢkilendirilmesi âdet halini almıĢ g ö-      Dr., Dokuz Eylül Üniversitesi Ġlahiyat Fakültesi, Hadis Anabilim Dalı, E -posta: sait.toprak@deu.edu.tr  / GSM: 0505 557 13 81.    D.E.Ü.İlâhiyat Fakültesi Derg  isi Sayı: XXV, İzmir 2007, ss.147  -175  Mehmet Sait TOPRAK    148 zükmektedir. Genelde, biribirine benzeyen âdet-örf, uygulama ve insan- lığın ortak özelliklerinin kendinden önceki ne ircâ sûretiyle kökenlerini orada aramak bilimsel olarak uygun gibi gözükse de, bu metodla önceki gelenekle iliĢkilendirme her zaman doğru ve güvenilir sonuç vermeyeb i- lir. Yakın coğrafya ve dinî gelenekler olarak bilinen hatta bazı bilim adamlarınca Yahudiliğin kardeĢi olarak nitelendirilen Ġslâm‟da geliĢen ya da geliĢtirilen bütün tutum ve fikirlerin menĢe‟ini kendilerinden öncekil e- re atfetmenin de, bu bağlamda tutarlı olmama ihtimali vardır. Ġnsan va r- lığının ontik benzerliği, farklı zaman ve yerlerde, benzer, hatta aynı da  v- ranıĢ ve inançların ortaya çıkıĢını sağlayabilir. Kanaatimizce, ilk baĢlarda, Ġslâmî gelenekte özellikle hadislerin y a- zılmasına karĢı geliĢtirilen tutum; Ģifâhî kültüre âĢina Araplar indinde sö z-le hayat bulan hadis ve sünnetin o günü n Ģartları içinde; onların yazılı kültüre yabancılığının tesiriyle de kuvvetlenen ve yazının sözlü olanı far k- lılaĢtıran, ötekileĢtiren, değiĢtiren karakterinden geliĢtirilmiĢ olabilir. W. Ong, “son yıllarda birincil sözlü kültürler ile yazı yazma alıĢkanlığının derinden etkilediği yazıya âĢina kültürlerin bilgi kullanımı ve bilgiyi söze l- leĢtirme yöntemleri arasındaki bazı temel farklar keĢfedilmiĢ; bu keĢifle r- den çıkan sonuçlar da ĢaĢırtıcı olmuĢtur” 1  derken, bir yönüyle, kadim zamanlardan beri sözlü kültürlere atf edilen ya da yazı vasıtasıyla kendil e- rine ait olanları aktarma âdeti olmayan toplumların, aslında yazıyı kull a-nan toplumlardan gelenekle rini daha koruyucu olabileceğine dikkatleri çekmek istemiĢtir. Nasıl „söz‟ün bittiği yer‟ var ise, yazı‟nın hiç baĢlay a- madığı yer ve zamanlar da vardır. Kimi yazarlar “Yazı, gücün bir formudur, güç hakikatı kendine göre düzenlemek ve bu düzenlemeyi korumak içindir. Bununla beraber, o (ya zı) bir toplumda hâkim bir grup tarafından çoğunluğu baskı altında tutan bir dü zenlemeyi kurmak ve korumak için kullanılabilirken, aynı zamanda baskı altında tutulan (mazlum)larca baĢka bir düzen(leme) yi geliĢtirmek ve bildi r mek için de kullanılabilir” 2   derler. Aslında yazı, anlam  ve yorum açısından iki tarafı keskin bıçak gibidir. Hele söz konusu olan yazılı olanların (nass) istismarı ise, durum daha da farklı bir Ģekle bür ü-   1  Walter J. Ong, Sözlü ve Yazılı Kültür: Sözün TeknolojileĢmesi , Metis Yayınları, Ġsta n- bul, Ocak 2003 (3. basım), s. 13.   2  Bkz. Constance Classen, Literacy as Anticulture: The Andean Experience of the Written Word,    History of Religions,  Vol. 30, No. 4. (Ma yıs, 1991), s. 404-421.    [ Ġslâmî Gelenekte   “Kitâbet” Aleyhtarlığı‟nın Yahudî MenĢe‟i Mesel esi ]   XXV, Ġzmir 2007, ss. 147-175   149 nebilir 3 . Konuyu dağıtm a mak adına, Ġslâmî geleneğin esas kaynağından baĢlayarak konuyu ele almak ist iyoruz. 1. Kur‟ân - ı Kerîm‟de Yazı ve Ġlgili Âyetlerin ġemâsı    Hadislerin yazılmasına karĢı Ġslâmî geleneğin sergilediği geleneksel tutumu 4   yansıtan rivâyetlerin değerlendirmesine geçmeden önce, 3   Hadislerin yazılı malzemelerinin yani yazı ile kaydı ve aktarılmasının doğurduğu pro b- lemler hakkında geniĢ   bilgi için bkz. M. Hayri KırbaĢoğlu, Ġslâm DüĢüncesinde Hadis Metodolojisi,  Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 1999, s. 245 vd.      Bu baĢlık altında çizilen Ģemada, Kur‟ân‟ın, Araplar üzerinde fark edilir bir biçimde zihinsel değiĢim, dönüĢüm, evrilme ve devrim plânını çizdiği rahatça görülü r. Ve yine Kur‟ân‟ın, yazı - yazma ve okuma bilmeyen ümmî bir Peygamber‟e bu kadar sıklıkta yazı ile ilgili kavramlarla seslenmesi düĢündürücüdür. 4   Bu tutum hakkında geniĢ   bilgi ve değerlendirmeler için bkz. Ġbn Sa„d , et-Tabak ā tü‟l -Kebîr,  VII, 448; Râmahürmüzî, el-Muhaddis ü‟l - Fâsıl   (nĢr. M. Accâc el -Hatîb), Beyrut 1404/1984, s. 363-402; Hâkim, Müstedrek,  I, 104-106,127; Hatîb el- Bağdâdî  , Takyîdü‟l - „Ġlm   (nĢr. Yûsuf el - IĢ), DımaĢk  1974, s. 20-22, 29, 32-37, 49-53, 57, 92, 95- 96, 102, 106; Ġbn‟üs -Salâh, „Ulumü‟l -Hadîs, s. 181- 183; Ġbn Teymiyye , Mecmû„u Fetâvâ, XX, 322; Ġbn Hacer , Tehzîb ü‟t -Tehzîb,  IV, 236-237; VIII, 429; R. Dozy, Târîh- i Ġslâmiyet  (trc. Abdullah Cevdet), I, 161- 162 Ġstanbul 1908; A. Guillaume , The   Traditions of Islam an Introduction to the Study of the Hadith Literature ,  Oxford 1924, s. 15-19; a.mlf., Islam , New York 1969, s. 89; Fuat Sezgin, Buhârî ‟nin Kayna k- ları   Hakkında AraĢtırmalar , Ġstanbul 1956, s. 11 -15, 50-51; a.mlf., GAS  (Ar), I, 87- 88; Talat Koçyiğit, Hadis Târihi , TDV. Yayınları, Ankara 2003, s. 26 -68; Muhammed Ebû Zehv, el- Hadîs ve‟l Muhaddisûn , Kahire 1958, s. 122-129, 226-242; M. Accâc el-Hatîb, es- Sünne Kable‟t -Tedvîn,  Kahire 1963, s. 303-381; Nabia Abbott, Studies in Arabic Literary Papyri,  Chicago 1967, II, 6-7; Muhammed Hamîdullah, Muhtasar Hadîs Târih i   (trc. Kemal KuĢçu), Ġstanbul 1967, s. 76,78, 79; I. Goldziher , Muslim Studies,  London 1970, II,181 – 186, 195 – 196; M. Mustafa el-  A„zamî  , Dirâsât fi‟l - Hadîsi‟n -Nebevî ve Târîhu Tedvînih, Riyad 1401/1981,1, 71 – 83, 90, 92 – 167; II, 587 – 588; Abdurrahman b. Yahya el-Muallimî, el- Envârü‟l - KâĢife , Beyrut 1403/1983, s. 36 – 38, 43; D. B. Macdonald, The Development of Muslim Theology Jurisprudence and Constitutional Theory, London 1985, s. 76- 77; Ġmt iyaz Ahmed, Delâ‟ilü‟t - Tevsîki‟l - Mübekkir li‟s - Sünne ve‟l -Hadîs (nĢr. Abdülmu„tî Emîn Kal„acî  ), Kahire 1410/1990, s. 211-246, 279; Ahmed Abdurrahman es-Seviyyân, Sahâ‟ifü‟s -Sahâbe ve Tedvîn ü‟s - Sünneti‟n - Nebeviyyeti‟Ģ - ġerîfe   (baskı yeri yok) 1410/1990, s.59 -215; Mahmûd Ebû Reyye, Edvâ‟ „ale‟s - Sünneti‟l -Muhammediyye , Kum 1416/1995, s.49-54, 117, 269-275; Ahmet Yücel, Hadîs Istılahlarının DoğuĢu   ve GeliĢimi   (Hicri Ġ lk Üç  Asır), Ġstanbul 1996, s.53 -54, 67-69; a.mlf., “HadîslerinYazılmasıyla İlgili Rivâyetlerin Tenkit ve Değerlendirilmesi” ,  MÜİFD , sayı: XVI -XVII (1999), s.91- 118; ReĢîd Rızâ, “ el- Kitâbe ve‟t - Tedvîn fî‟l - İslâm”,   el-Menâr  , X, s.767, Kâhire 1908 (Ahmet Yücel, “Kitâbet” , TDV. İ.A,   XXVI, 83‟den naklen). Ayrıca bkz. Ġzmirli Ġsmâil Hakkı , Hadis Târihi  (tenkitli  Mehmet Sait TOPRAK    150 Kur‟ân‟ın Müslüman olan Arapların zihniyet değiĢimindeki rolüne iĢaret etmenin ve bu kavramları Kur‟ânî bağlamlarıyla iliĢkilendirmenin isabetli olacağını düĢünme kteyiz 5 . ġimdi,  Kur‟ân ‟da geçen yazı, yazma, yazı aletleri, okuma ve ok u- manın farklı Ģekillerine iĢaret eden kavramları, konumuzun dinî metinle r- deki önemli bir referansı olduğundan, yazıyı ifade edenlerden baĢlayarak sıralay a lım:   1.1. Kitab 6 :[ “ k e t e b e ” 7 , “ k e t e b et ” 8 , “ k e t e b te ” 9 , “ k e t e b nâ ” 10 , “ k ü t i b e ” 11 , “ fe kt ü b ûhu ” 12 , “ fe - k â t i b ûhum ” 13 , “ fe kt ü b nâ ” 14 , “ ne kt ü b ü ” 15 , “ k e t e b nâhâ ” 16 , “ ye kt ü b ûn ‟ el- k i t â b ” 17 , “ ye kt ü b ” 18 , “ fese - e kt ü b ühâ ” 19 , “ te kt ü b ûhü ” 20 , “ te kt ü b ûhâ ” 21 , “ ü kt ü b ” 22 , “ se-tü kt e b ü ” 23 ,  ve k ā lû esâtîrü‟l -evvelîn i k te t e b ehâ24 , “ k â t i b ün ” 25 , “ k â t i b en ” 26 , neĢir: Ġbrahim Hatiboğlu), s. 62 vd; Cemal Ağırman, “Hadis Edebiyatının İntikal Safh a- ları ve Kitâbet Meselesi”,   Cumhuriyet Üniversitesi  İlahiyat Fakültesi Dergisi,  Cilt: V, Sa- yı: 1, Sivas 2001, s. 155 -167.   5   Kur‟ân‟daki yazı ve otorite‟nin kutsal me tinlerdeki yorumu için bkz. Daniel A. Madigan, The Qur‟ân‟s Self - Image: Writing and Authority in Islam‟s Scripture,  Princeton University Press, Princeton-New Jersey, 2001. 6   Bu kelime Süryanca‟da da (   ܬ  ܬ   ܟ   )= kt a b   Ģeklinde geçer. 7   Bakara  (2), 187; Mâide  (5), 21; En„âm  (6), 12, 54; Tevbe (9), 51; Mücâdele  (58), 21, 22; HaĢr  (59), 3.   8   Bakara  (2), 79.   9   Nisâ  (4), 77.   10   Nisâ  (4), 66; Mâide  (5), 32, 45; A„râf  (7), 145; Enbiyâ  (21), 105.   11   Bakara  (2), 178, 180, 183, 216, 246; Âl-i ʻ Imrân (3), 154; Nisâ  (4), 77,127; Tevbe  (9), 120, 121; Hac  (22), 4.   12   Bakara  (2), 282.   13   Nûr  (24), 33.   14   Âl-i ʻ Imrân (3), 53; Mâide  (5), 83.   15   Âl-i ʻ Imrân  (3), 181; Meryem  (19), 79; Yâsin  (36), 12.   16   Hadîd  (57), 27.   17   Bakara  (2), 79; Yûnus  (10), 21; Zuhruf  (43), 80; Tûr  (52), 41; Kalem  (68), 47. 18   Bakara  (2), 282; Nisâ  (4), 81.   19   A„râf  (7), 156.   20   Bakara  (2), 282.   21   Bakara  (2), 282.   22   A„râf  (7), 156.   23   Zuhruf  (43), 19.   24   Furkân  (25), 5.   25   Bakara  (2), 282:   “hem aranızda doğr u lukla tanınmış bir yazı bilen yazsın, bir yazı bilen de kendisine Allahın öğrettiği gibi yazmaktan kaçınmasın da yazsın” .   26   Bakara  (2), 283; Âl- i „Imrân  (3), 145.  [ Ġslâmî Gelenekte   “Kitâbet” Aleyhtarlığı‟nın Yahudî MenĢe‟i Mesel esi ]   XXV, Ġzmir 2007, ss. 147-175   151 “ k â t i b ûn ” 27 , “ k i t â b eke ” 28 , “ bi - k i t â b iküm ” 29 , “ k i t â b ünâ ” 30 , “ k i t â b ehû ” 31 , “ k i t â b ihâ ” 32 , k i t â b iyeh ” 33 , “ el- k i t â b ” 34 , “ li‟l - k ü t ü b ” 35 , “ k ü t ü b ihî  ” 36 , “me kt û b en ” 37 , “ kirâmen   k â t i b  în ” 38 ]. Görüldüğü gibi Ģifâhen indirilse de [inzâl/tenzîl/nüzûl], Kur‟ân kendisinden „yazılı olan‟ ve „yazıyla kaydedilen‟ bir “Kitâb”  olarak sözeder. el-  A‟zamî ise Kur‟ân‟ın sözlü   olarak vahyedilmesine rağmen, ken dinden ısrarla Kitâb   adıyla, yazılı   bir Ģey olarak bahsetmesini, onun yazılı   forma geçirilmesi gerektiğine dâir iĢâret olarak değerlendirir 39 . ġöyle ki, devâm eden diğer âyetlerde geçen kavramlardan da anl a- Ģıl a cağı üzere, yazı‟nın yanında yazıya âit diğer bütün kavramlar ıstılâhî anlamları gözet i lerek Kur‟ân‟ın insicâmı içerisinde kullanılmıĢtır:   27   Enbiyâ  (21), 94.   28   Ġsrâ  (17), 14.   29   Sâffât  (37), 157.   30   Câsiye  (45), 29.   31   Ġsrâ  (17), 71; Hâkka  (69), 19, 25; ĠnĢik ā k  (84), 7, 10. 32   Câsiye  (45), 28.   33   Hâkka  (69), 19, 25;   34   Bakara  (2), 2, 44, 53, 78, 79, 85, 87, 101, 105, 109, 113, 121, 129, 144, 145, 146, 151, 159, 174, 176, 177, 213, 231, 235; Âli- „Imrân  (3), 7, 19, 20, 23, 48, 64, 65, 69, 70, 71, 72, 75, 78, 79, 98, 99, 100, 110, 113, 119, 164, 184, 186, 187, 199; Nisâ  (4), 44, 47, 51, 54, 105, 113, 123, 127, 131, 136, 140,153, 159, 171; Mâide  (5), 5, 15, 19, 48, 57, 59, 65, 68, 77, 110; En„âm  (6), 20, 38, 89, 91, 114, 154, 156, 157; A„râf  (7), 37, 169, 170, 196; Tevbe  (9), 29; Yûnus  (10), 1, 37, 94; Hûd  (11), 1; Yûsuf  (12), 1; Ra„d  (13), 1, 36, 39, 43; Hicr  (15), 1; Nahl  (16), 64, 89; Ġsrâ  (17), 2, 4, 58; Kehf  (18), 1, 49; Meryem  (19), 12, 16, 30, 41, 51, 54, 56; Mü‟minûn  (23), 49; Nûr  (24), 33; Furkân  (25), 35; ġu„arâ  (26), 2; Neml  (27), 40; Kasas  (28), 2, 43, 52, 86; „ Ankebût  (29), 27, 45, 46, 47, 51; Lokman  (31), 2; Secde  (32), 2, 23; Ahzâb  (33), 6, 26; Fâtır  (35), 25, 31, 32; Sâffât  (37), 117; Zümer  (39), 1, 2, 41, 69;   Mü‟min  (40), 2, 53, 70; Fussilet  (41), 45; ġûrâ  (42), 14, 17, 52; Zuhruf  (43), 2, 4; Duhân  (44), 2; Câsiye (45), 2, 16; Ahkâf  (46), 2; Hadîd  (57), 16, 25, 26, 29; HaĢr  (59), 2,11; Cum„a  (62),2; Müddessir  (74), 31; Beyyine  (98), 1, 4, 6.   35   Enbiyâ  (21), 104; Sebe‟  (34), 44; Beyyine  (98), 3.   36   Bakara  (2), 285; Nisâ  (4), 136; Tahrîm  (66), 12.   37   A„râf  (7), 157.   38   Ġnfitâr  (82), 11.   39  Bkz. M. Mustafa el-  A„zamî  , VahyediliĢinden DerleniĢine Kur‟â n Tarihi: Eski ve Yeni Ahit ile KarĢılaĢtırmalı Bir AraĢtırma  (çev. Ömer Türker- Fatih Serenli), Ġz Yayıncılık, Ġ s-tanbul 2006, s. 105 vd.  
Related Documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x