Research

23 pages
152 views

Eleyici Materyalizm 'Zihnin Tüm İçeriğini' Elemeyi mi Önerir? [Does So-Called Eliminative Materialism Suggest That the Entire Content of the Mind Should Be Eliminated?]

of 23
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
Critics of Paul and Patricia Churchland claim that the two philosophers deny many entities of so-called folk psychology and throw them into history’s dustbin. They say doing this denotes eliminative materialism. According to them, the Churchlands
Transcript
  [Bu m akale Felsefe Dünyası adlı derginin   Aralık 2017 tarihli 66. sayısında basılacaktır.  (T ümkaya & Yaylım, 2017) ] 1  Eleyici  Matery alizm ‘ Zihnin Tüm   İçeriğini’  Elemeyi   mi Önerir? 1   I.   Giriş   “Eleyici materyalizm sadece empirik bir tahmin dir. (…) Biz hiçbir zaman bilinç yoktur diye bir  şey düşünmedik  . ”   Makalenin ana savının üzerine yaslandığı olgu ve yan iddiaların şematik özeti   şöyledir  : i.   “Her şeyden önce, eleyici materyalizm gerçekten sadece bir tahmindir  . Bu tahmin şöyle der: Halk psikolojimiz nörobilim tarafından bilgilendirildikçe,  şeyler hakkında farklı  şekilde düşünmeye başlayacağız  .” 2  (Vurgu bize aittir.) ii.   “Paul (Churchland) aslında görsel algı, amaçlar ve ağrı gibi elenme nesneleriyle ilgili değildir.  Kendisinin bu kavramların sinirbilimin içerisinde çok yararlı kavramlar olma ihtimaliyle ilgili hi çbir derdi  yoktur. ”  (a.g.y. Vurgular bize aittir.) iii.   “Eleyici materyalizm lehine argümanlar dağınıktır ve kesin olmaktan uzaktır  , ama yine de kabu l edildiğinden daha güçlülerdir” . 3  iv.   Paul Churchland kendisinin   (kendisinin Rorty ve Feyerabend’den   ödünç alarak) “eleyici materyalizm” dediği bir görüşü 1981 ve 1984’te belirli bir dereceye kadar ve belirli bir anlamda savunmuştur. 4  Fakat onun savu nduğu şey hiçbir şekilde zihnin   tüm içeriğinin veya 1   Bu başlığı bize öneren meslektaşımıza içtenlikle teşekkür etmek isteriz.   Ayrıca metnimizi dikkatlice okuyarak düzeltilmesine katkıda bulunan se vgili dostumuz Yasemin Karabaş’a teşekkür ederiz.   2  Vadi m Vasiliev, “Neurophilosophy on the Way of Solving Problems. Interview with Patricia Churchland in Moscow.” (Russia: Moscow Center for Consciousness Studies of Philosophy Department, Moscow State University, 2015), https://www.youtube.com/watch?v=GP8o-yjZePc. 3  Paul M Churchland,  Madde ve Bilinç: Zihin Felsefesine Güncel Bir Bakış , trans. Berkay Ersöz (İstanbul: Alfa, 2012).   4   Churchland, “Eliminative Materialism and the Propositional Attitudes” ; Paul M Churchland,  Matter and Consciousness:  A Contemporary Introduction to the Philosophy of Mind  , Revised (Cambridge, MA: The MIT Press, 1988).  [Bu m akale Felsefe Dünyası adlı derginin   Aralık 2017 tarihli 66. sayısında basılacaktır.  (T ümkaya & Yaylım, 2017) ] 2 çoğunun elenmesi, deneyimin öznel boyutunun, bilincin ,  benliğin   veya ahlakın varlığının inkarı değildi.   Patricia ve Paul Churchland’ın eleştirmenlerine göre , onlar “halk psikoloji si ” diye adlandırılan kuram ın içindeki “pek çok varlı k kategorisinin artık yok sayılacağını  ve tarihin çöplüğüne gömüleceğini”  iddia ederler. Churchland çifti halk psikolojisindeki  genellemelerin 5   esasında kuramsal nitelik taşıdığını iddia ettiği için her kuram gibi bu kuramın da yanlış olmasının olanaklı   olduğunu savunur.   Halk psikolojisinin tepeden tırnağa yanlış bir teori olduğunun ileride gelişkin bir bilim tarafından ortaya konulabileceği ihtimali eleyici materyalizme dair önsel bir olasılıktır.   Halk psikolojisi terimi kasıtlı olarak kendisini bilimsel psikolojiden ayırmak için kullanılmaktadır. 6  Bu iki tane arka plan bilgisi halk psikolojisi ile ilgili bilinmesi gereken temellerdir. Halk psikolojisi derken en az iki   şeyi birden anlıyoruz.  İlki   sıradan insanların diğer insanların davranışlarını ve inançlarını açıklamak ve öngörmek için kullandıkları gö rece evrensel nitelik taşıyan ve  sistematik  bir dizi psikolojik genellemeden oluşan bir kalıplar setine verilmiş bir isimdir. (Halk psikolojisi ifadesi yerine  bazen “zihin okuma” veya “zihin kuramı”    –“ mindreading or theory of mind ”–   denir.) İkincisine geçmeden önce halk psikolo  jisi tartışmasının büyük resmini görebilmek için maddeleştirilmiş şekilde ana sorunları listelemek istiyoruz : 1.   Halk psikolojisi ifadesinin anlamı nedir? 7  2.   Halk psikolojisi gerçek bir kuramın niteliklerini taşır mı? 8  3.   H alk psikolojisi bu güne kadar bilimden ne derecede onaylanma veya çürütme alabilmiştir?  4.   Halk psikolojisi vazgeçilmez midir? 9  5.   Bilimsel psikoloji ve halk psikolojisi arasındaki ilişki ne olmalıdır?   5   “ Halk psikolojisinde açıklama lar ” ifadesi şu İngilizce ifadenin tam karşılığıdır: “folk psychological   explanation.” 6   Ian Ravenscroft, “Is Folk Psychology a Theory?,” in The Routledge Companion to Philosophy of Psychology , ed. John Symons and Paco Calvo (New York, N.Y.: Routledge, 2009), 131  –  47. 7  A yrıntılı bir tartışma için bkz. Paul M Churchland, “Folk Psychology”, içinde On the contrary : critical essays, 1987  -1997   (Cambridge, Mass.: The MIT Press, 1998), 3. 8  Patricia Smith Churchland,  Neurophilosophy: Toward a Unified Science of the Mind-Brain  (Cambridge, Mass: MIT Press, 1986); Churchland, “Eliminative Materialism and the Propositional Attitudes”.   9   Frank Jackson and Philip Pettit, “In Defense of Folk Psychology,” Philosophical Studies  59 (1990): 31  –  54.  [Bu m akale Felsefe Dünyası adlı derginin   Aralık 2017 tarihli 66. sayısında basılacaktır.  (T ümkaya & Yaylım, 2017) ] 3  İkincisi   ise çağdaş analitik zihin felsefesinde doğruluğu varsayılan bir dizi önermeden oluşan ve  bazen “ zihnin standart modeli ”   denilen şeydir.   Bu standart model denilen şeyi şöyle özetlemek mümkündür. Zihinsel durumların bir dizi ayırt edici özelliği vardır. Yönelimsellik bunlardan bir tanesidir. 10   Fiziksel olmamak diğeridir.   Üçüncüsü ise insanların onlara dair dolayımsız yani kanıta veya çıkarıma dayanmaksızın sahip olmasıdır  . 11  Zihinsel durumlar genel kümesi içinden önermesel tutumlar    denen şeyler aslında inanmak, hatırlamak, algılamak, hissetmek, deneyimlemek, bilmek, niyetlenmek, umut etmek, arzulamak,  beklenti içinde olmak, tercih etmek, korkmak türünden tutumlardır. Yani bir şeyin olmasını istersiniz, olduğunu bilirsiniz veya olmas ından korkarsınız. Bu ikinci dediklerim “önermesel tutumlar” olarak bilinir.  Bu zihinsel durumlar, eleyi ci materyaliste göre, halk psikolojisi denen zihin kuramının öğeleridir.   Örneğin “insanlar öfkeli olduklarında sabırsız olurlar”   şeklindeki bir ifade aslında yasa -benzeri bir genellemedir. 12   Burada bir tür mantıksal form söz konusudur: koşulluluk (ise -o)  bağıntısı.   Böylelikle insan zihni ve davranışına dair açıklamalar mantıksal -matematiksel yollarla verilebilecektir. Eğer insan nedensel bir makineden ibaret olsaydı bu şekilde mantıksal açıklama vermezdik. Dolayısıyla halk psikolojisi aslında , eğer yanlışsa , insanın kendilik algısının da değişmesini gerektirebilecek derecede önemlidir.    Nedensel bir makineye indirgenen insan için normatif açıklamalar ve hatta özgür irade ve bilinçli tercih gibi atıfların zemini ortadan kaybolacaktır.   Bu durumda insanın içgözlemsel bilgisinin özel epistemolojik statüsü de kaybolur. 13   10   Pierre Jacob, “Intentionality,” ed. Edward N. Zalta, The Stanford Encyclopedia of Philosophy , 2014, sec. 1, http://plato.stanford.edu/archives/win2014/entries/intentionality/. 11  Bkz. Jaegwon Kim, Philosophy of Mind  , 3. baskı (Westview Press, 2011), 17–  27. 12   Türkçesinde Churchland,  Madde ve Bilinç: Zihin Felsefesine Güncel Bir Bakış , 92; Churchland, “Folk Psychology”; Churchland,  Matter and Consciousness: A Contemporary Introduction to the Philosophy of Mind  . 13   İçgözlemsel bilgimiz birinci - şahıs perspektifinden gelir. Bu perspektifin üçüncü şahıslarla ilişki içerisinde kazanıldığı yönündeki iddianın doğru çıkması halinde bunun zihin felsefesindeki birçok merkezi soruna dair önemli sonuçları olacağını savunan bir çalışma için bkz. Murat Arıcı and Pınar Toy, “The Ontology and Develo pmental Root of the First- Person Perspective,” GSTF Journal of General Philosophy  1, no. 2 (2015): 1  –  6. Bizim genel yaklaşımımız    [Bu m akale Felsefe Dünyası adlı derginin   Aralık 2017 tarihli 66. sayısında basılacaktır.  (T ümkaya & Yaylım, 2017) ] 4 İnsanın içgözlemsel bilgi leri diğer tü rden bilgileri gibi yanılabilir ve kurama dayalı hale gelir. Bunun anlamı içgözlemsel bilginin güvenilirliğinin üzerinde yükseldiği kuramın genel sağlamlığı ile orantılı olacağıdır. 14  Eleyici materyal iste göre  bu sistematik sağduyusal genellemeler  , gerçekte kuramsal bir nitelik taşıdığı için iddiaları tek tek doğruluk değeri alabilir. Dolayısıyla yanlış olmaları mümkündür. Basitçe söylersek     bilimsel bulgular halk psikolojisine karşı güçlü şüphelerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Yukarıda alıntıladığımız  pasaj Paul Chur chland’ın ders kitabı niteliğinde yazdığı   ve Türkçe çevirisinin başlığı  Madde ve Bilinç:  Zihin Felsefesine Güncel Bir Bakış   adlı eski bir kitabındandır.  Kitap es asında 1982 yazında yazılmıştır ve   ana amacı zihin felsefesindeki ana yaklaşımlar hakkında öğrencilere temel bilgileri sunmaktır  . İşte bu eserin ikinci bölümünün   “Eleyici Materyalizm” başlıklı bir alt bölüm   (Kısım 5)   içermesi bundandır. Princeton Üniversitesi’nde Churchland’ın verdiği derslerin notları bir süre sonra ders kitabı oluşturacak şekilde basılmıştır. Ders kitabı olarak yazılan bu kitapta zihin felsefesinde ki  belli başlı akımların her birine yer verilmiştir. Eleyici materyalizm    bu akımlarından  sadece bir tanesidir. O hald e, sırf Churchland’ın kitabında    bu başlığa sahip bir kısım var diy e Church land’ı eleyici ilan etmemek gerekir. 15   İşte aşağıdaki pasajlar bu basit gerçeğin ışığında okunmalıdır. Eğer bu husus Churchland’a çok yakındır ve halk psikolojik kavramsal çerçevemizin öğrenilmiş ve kültürel olarak aktarılmış olduğunu kabul eder. Dolayısıyla Arıcı ve Toy’un savının en azından bu noktada Churchland ve  bizimle çok benzer olduğunu varsayıyoruz. Üçüncü şahıslarla ilişki içerisinde öğrenilen birinci - şahıs bakış açısı fikri doğruysa halk  psikolojik çerçevenin “doğal, apaçık, özünde   istikrarlı ve özerk” olmadığını   düşünmek iç i n daha da güçlü nedenlerimiz var demektir, Paul M Churchland,  Bilimsel Gerçekçilik ve Zihnin Esnekliği , trans. Ekrem Berkay Ersöz (İstanbul: Alfa Bilim, 2013). 14   Churchland, “Folk Psychology.”   15   Örneğin ülkemizdeki analitik zihin felsefecilerinden en tecrübeli lerinden biri olan Prof. Dr. Erdinç Sayan bile Church land çiftinin görüşünü şöyle hatalı şekilde özetlemiştir: “Elemeci Materyalizm” adı verilen ve Patricia Churchland, Paul Churchland ve Daniel Dennett gibi felsefecilerce savunulan birinci görüşün bir versiyonuna göre,  zihin ve bilinç   kavramlarımız “folk psikolojisi” adını verebileceğimiz bir teorinin kavramlarıdır. Bilimin gelişim süreci içinde folk psikolojisi zamanla elenip gidecek ve yerini geleceğin gelişmiş nörofizyoloji teorilerine bırakacaktır.  Benzer elenip gitmeler    tarihte başka teorilerin de başına gelmiştir. Bir zamanlar insanların bazı davranış bozukluklarını açıklama amaçlı ve yine empirik başarısı düşük “cin çarpması”, “içine şeytan girme” teorileri yaygın kullanımdaydı. Bu teorilere inanarak ‘cin çarpması’ gibi terimleri kullananların var olduğunu sandıkları “cin” gibi şeylerin aslında var olmadığı zamanla anlaşıldı. (…)   Folk psikolojisi de gelecekte tarih sahnesinden çekildiğinde artık insanlar “  zihin ”den, “ bilinç ”ten, “ acı ”dan, “haz”dan, “ düşünce ”den, “inanç”tan, “arzu”dan vb. bahsetmez ola caklar, onun yerine, empirik  [Bu m akale Felsefe Dünyası adlı derginin   Aralık 2017 tarihli 66. sayısında basılacaktır.  (T ümkaya & Yaylım, 2017) ] 5 unutulursa okuyucu otomatik bir refleksle “eleyici materyalist” ifadesini gördüğü her yere tartışmalı   şekilde “Churchland” adını koyacak ve sonuçta “Churchland’a göre halk psikolojisi yanlış ve tamamen yanıltıcı bir kavrayıştır” sonucuna varacaktır:   Eleyici materyalistlerin fark ettiği gibi, birebir eşlemeler bulunamayacaktır ve sağduyuya dair psikolojik kavr  amsal çerçevemiz  , insan davranışının nedenleri ve bilişsel etkinliğin doğasına dair yanlış ve tamamen yanıltıcı bir kavrayıştır. Bu görüşe göre, halk psikolojisi içsel doğalarımızın eksik bir tasarımı olmaktan ibaret değildir, ayrıca içsel durumlarımızın v e etkinliklerimizin düpedüz yanlış bir tasarımıdır.  (Vurgular bize aittir.) Görüldüğü üzere   Churchland bir ders kitabı yazarı olarak “bu görüşe göre” şeklinde konuşmaktadır.   Elbette Paul Churchland bu kitabının ikinci baskısına yazdığı önsözde bilimsel  bulguların  materyalizmin indirgeyici ve eleyici  biçimlerine destek vermeye eğilimli olduklarını açıkça belirtir. 16   Ancak buradan “Churchland eleyici materyalisttir” sonucu çıkma z; çünkü bu akıl yürütmeye göre “Churchland indirgeyici materyalisttir” sonucunu da tutarlı olmak adına çıkarmak zorunda kalırsınız. Fakat bu doğru değildir. Nedeni basit. Churchland burada indirgeyici materyalizmi özdeşlik kuramı ile aynı görmüştür. Yani onu tür özdeşliğini savunan bir materyalizm olarak değerlendirmiştir. Halbuki kitabın ilgili bölümü tür özdeşliğine karşı da bir dolu tezi iler  i sürmüştür. Dahası Churchland açısından eleyici ve indirgeyici materyalizm birbirine alternatif iki kuramdır. Peki, nasıl oluyor da ona göre “bilimsel bulgular indirgeyici ve eleyici materyalizme destek sunmaya eğilimli bir tablo sergiliyor?” Çünkü bu bulgular   indirgeyici veya eleyici materyalizme desteği her iki kuramı birleştiren minimal bir zeminde sunuyor: zihni n fiziksel olması. Sadece bu kadar. Kuşkusuz Churchland 1980’lerin başında kendi tercihini yapmıştır. Tür kabullenilebilirliği çok daha yüksek olan gelişmiş bir nöroloji biliminin terimlerini ve yasalarını kullanacaklar ve bu yasaların gönderme yaptıkları nesnelerin var olduğunu kabul edeceklerdir. Kısacası bugün zihin, zihin halle ri ve bilinç dediğimiz şeyler    zamanla “modası geçecek” olan ve gelecekteki ontolojimizde yer almamaya mahkûm   şeylerdir.” (Eğik vurgular bize aittir)   Erdinç Sayan, “Analitik Zihin Felsefesinin Temel Problemlerine Bir Bakış,”  Kaygı Uludağ Üniversitesi Fen -  Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi , no. 19 (2012): 49  –  50, http://dergipark.gov.tr/download/article-file/271953. Churchland zihni beynin bir aktivitesi olarak görmektedir. Dolayısıyla zihne veya bilince eleyici bir tavır takınması mümkün değil  dir. 16  Churchland,  Madde ve Bilinç: Zihin Felsefesine Güncel Bir Bakış .
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x