Graphics & Design

21 pages
204 views

เครือข่ายการค้าปีนัง–ภูเก็ต–ตรัง เหมืองแร่ และชีวิตชาวจีนโพ้นทะเล (ทศวรรษ 1910 ถึงทศวรรษ

of 21
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ปีนังเติบโตขึ้นในฐานะเมืองท่าสำคัญของนิคมช่องแคบที่เป็นอาณานิคมของอังกฤษและเป็นศูนย์กลางการค้าในภูมิภาคแหลมมลายูฝั่งตะวันตก บทความนี้ศึกษาเครือข่ายทางเศรษฐกิจระหว่างภูเก็ตและตรังซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของประเทศไทย
Transcript
  เครอขายการคาปนัง–ภเกต–ตรัง เหมองแร  และชาวจนโพนทะเล (ทศวรรษ 1910 ถงทศวรรษ 1980) ตวงทพย พรมเขต* บทคัดยอ  ในชวงปลายศตวรรษท  19 ปนังเตบโตข นในฐานะเมองทาส�าคัญของนคมชองแคบท เปน อาณานคมของอังกฤษและเปนศนยกลางการคาในภมภาคแหลมมลายฝังตะวันตก บทความน ศกษาเครอขาย ทางเศรษฐกจระหวางภเกตและตรังซ งเปนสวนหน งของประเทศไทย แตเช อมโยงเขากับเมองทาปนัง   อยางแนบแนน เขตเครอขายการคาน เช อมโยงกันดวยกจการเหมองแร การสงออกดบก การพาณชยอ นๆ และชาวจนโพนทะเลท โดยธรรมชาตแลวมลักษณะขามชาตทั งในแงสังคมและเศรษฐกจ กจการเหมองแรดบก  ในเขตน ขยายตัวอยางตอเน องตั งแตทศวรรษ 1910 จนปดตัวลงในทศวรรษ 1980 กจการเหมองแรน  ลงทนและด�าเนนการโดยกลมชาวจน ภเกตและตรังเปนแหลงเหมองแรดบก สวนปนังเปนแหลงถลงแร   และฐานในการสงออก บทความน ยังจะแสดงใหเหนถงชวตทางเศรษฐกจของชาวจนในเขตเครอขายการคา ปนัง–ภเกต–ตรังดวย รวมถงการขยายตัวของชมชนจนในเขตเหมองแรส�าคัญแหงหน ง คอท หวยยอดในตรัง ซ งบทความน เลอกใชเปนกรณศกษา ค�ส�คัญ:  เครอขายการคาปนัง-ภเกต-ตรัง, กจการเหมองแร, ชาวจนโพนทะเล Abstract  In the late nineteenth century, Penang arose as a major port-city of the Straits Settlements, a group of British colonial territories and commercial centers on the west coast of the Malay Peninsula. This paper explores economic networks between Phuket and Trang, two cities that were part of Thailand but nevertheless closely linked with Penang. They were interconnected by tin mining and exportation, commercial activities, and the Chinese diaspora who were transnational by nature in both social and economic terms. Invested in and run by the Chinese, tin mining in this economic zone constantly grew from the 1910s until its end in the 1980s. Whereas tin mines in Phuket and Trang provided raw materials, Penang played a role as a location for smelting and exportation. This paper also depicts the economic life of the Chinese in the economic networks between Penang, Phuket, and Trang as well as the development of Chinese communities in Huai Yod, an important mining area in Trang which serves as a key instance in this study. Keywords:  Penang-Phuket-Trang economic networks, tin mining, Chinese diaspora * ภาควชาประวัตศาสตร คณะอักษรศาสตร มหาวทยาลัยศลปากร อเมล: pangztuangthip@gmail.com ผเขยนขอขอบคณ คณสนทร สังขอยทธ อดตหัวหนาหอจดหมายเหตแหงชาตเฉลมพระเกยรตสมเดจพระนางเจาสรกต   พระบรมราชนนาถ ตรัง ส�าหรับความชวยเหลอ ค�าแนะน�า และเอกสารท เก ยวของ  วารสารประวัตศาสตร  2560  JOURNAL OF HISTORY 2017 68 บทน�  แมวาภเกตและตรังจะเปนสวนหน งของประเทศไทย แตการคาทางทะเลมความใกลชดกับ   เมองทาปนังจนเปนเขตการคาท ส�าคัญของแหลมมลาย ในปลายครสตศตวรรษท  19 สนคาท เช อมโยง   เขตการคาน  ไดแก พรกไทย ยาสบ หมาก น� าตาล และหนังสัตว ตอมาในตนครสตศตวรรษท  20 ดบกกลายเปน สนคาหลักทั งขาเขาและขาออกของปนัง ภเกตและตรังเปนแหลงผลตและสงออกดบกท ส�าคัญ กจการ   เหมองแรดบกในเขตน ขยายตัวอยางตอเน องตั งแตทศวรรษ 1910 เปนตนมา ท�าใหเขตการคาปนัง-ภเกต-ตรัง เช อมโยงกันอยางแนบแนนดวยกจการเหมองแร การสงออกดบก การพาณชยอ นๆ และชาวจนโพนทะเลท  โดยธรรมชาตแลวมลักษณะขามชาตทั งในแงสังคมและเศรษฐกจ ชาวจนท ไมมทนเพยงพออพยพเขามา    ในพ นท เพ อเปนแรงงาน ผประกอบชาวจนท มเงนทนสงจะเขามาลงทนในกจการเหมองแร สวนพอคาจน   เขามาตั งรกรากท�าการคาในเขตเมอง การอพยพตั งถ นฐานของพอคาจนท�าใหเกดชมชนการคาท พัฒนาไปส  การเปนเมองในเวลาตอมา บทความน แสดงใหเหนถงความส�าคัญของการคาดบกท เช อมโยงเครอขายการคาปนัง-ภเกต-ตรัง เขาดวยกัน และยังจะแสดงใหเหนถงชวตทางเศรษฐกจของชาวจนในเขตเครอขายการคาน  รวมถงการขยายตัว ของชมชนจนในเขตเหมองแรส�าคัญแหงหน ง คอท หวยยอดในตรังซ งบทความน เลอกใชเปนกรณศกษา 1. ควมส�คัญของปนังกับเมองในแหลมมลย  ในชวงปลายครสตศตวรรษท  19 ปนังเตบโตข นในฐานะเมองทาส�าคัญของนคมชองแคบ (Straits Settlements) ท เปนอาณานคมของอังกฤษ ปนังเปนศนยกลางการคาและการกระจายสนคา หรอการรวบรวมสนคาเพ อสงตอ (Entrepot Trade) จากบรเวณโดยรอบของปนังไปยังรั ฐทางฝังตะวันตก ของแหลมมลาย เชน ภเกต ตรังท ตั งอย ทางตอนใตของไทย และเปรัค (Perak) เคดะห (Kedah) รวมถง   ทางเหนอของชายฝังตะวันออกของเกาะสมาตรา 1  อกทั งยังมความส�าคัญในฐานะเมองทาท สรางเครอขาย การคากับพ นท อ นๆ ทัวโลกนอกภมภาคเอเชยตะวันออกเฉยงใต สนคาส�าคัญท ผานเขาส ปนัง ไดแก พรกไทย ยาสบ หมาก น� าตาล และหนังสัตว 2   ตนครสตศตวรรษท  20 ดบกกลายเปนสนคาส�าคัญทั งขาเขาและขาออกของปนัง และยังเปนสนคา สงออกท ส�าคัญของเมองในแหลมมลาย การขยายตัวของการคาดบกไดเปล ยนรปแบบการคาและ   ความส�าคัญของปนังจากการเปนศนยกลางการคาในปลายครสตศตวรรษท  19 มาส การเปนเมองทา   ของรัฐมลาย (Malayan Port) ในตนครสตศตวรรษท  20 ปนังจงเปนเสมอนตัวกลางระหวางรั ฐมลาย   และพ นท โดยรอบท ผลตดบกฝายหน งและตลาดตะวันตกท น�าเขาดบกอกฝายหน ง 3  ขณะเดยวกัน ปนังยังมความส�าคัญทางการคาและมความใกลชดกับภาคใตฝังตะวันตกของสยาม โดยเฉพาะเขตการคาภเกต-ตรัง แหลงผลตและสงออกดบกท ส�าคัญ 1  ชลพร พงศสพัฒน. (2531, มถนายน). บทบาทและอทธพลทางการคาของชาวจนในปนังตอนปลายศตวรรษท  19. อักษรศาสตร มหาวทยาลัยศลปากร.   10(2): 65. 2  แหลงเดม. หนา 67. 3  แหลงเดม. หนา 69.  69 เครอขายการคาปนัง–ภเกต–ตรัง เหมองแร และชาวจนโพนทะเล (ทศวรรษ 1910 ถงทศวรรษ 1980) ตวงทพย พรมเขต  ภมศาสตรทางเศรษฐกจของภาคใตฝังตะวันตกแตกตางไปจากภมภาคอ นของไทย เน องจากพ นท  สวนใหญประกอบไปดวยปาและภเขา มท ราบล มนอย ประกอบกับสภาพอากาศมฝนตกชกตลอดทั งป จงไมเหมาะแกการท�าไรท�านา สงผลใหพ นฐานทางเศรษฐกจจงไมไดอยท การเกษตรเพยงอยางเดยว 1    ฐานทางเศรษฐกจท ส�าคัญของภาคใตโดยเฉพาะหัวเมองชายฝังทะเลทางตะวันตกจงอย ท การคาทางเรอ 2   และการท�าเหมองแรดบกและการคาแรดบกมาตั งแตอดต  สภาพภมศาสตรของภาคใตฝังตะวันตกเอ อตอการท�าเหมองแร เพราะตั งอย ในแนวเดยวกับ   สายแรดบกสายใหญท สดของโลกท มความอดมสมบรณ เร มตนจากเทอกเขาหนแกรนตในพมาภาคใต ครอมดนแดนภาคตะวันตกและภาคใตของไทยลงไปหัวเมองตางๆ ในคาบสมทรมาเลย และแตกแขนงไปส  แหลงแรดบกในบรเวณเกาะสมาตราของอนโดนเซย 3  อกทั งแหลงแรดบกในภาคใตยังมลักษณะตะกอนน� าพา (alluvial deposits) ซ งเกดในลมน� าและชายฝังทะเลท งายแกการขดหา ผคนท อาศัยอย ในหัวเมองใหญ   ของภาคใตฝังตะวันตก เชน ภเกต พังงา และตรังไดยดอาชพขดหาแรดบกตามผวดนใกลแมน� าและ   ตามชายฝังทะเล การท�าเหมองแรดบกจงมอทธพลเหนอเศรษฐกจ การเมองและสังคมภาคใตของไทย   มาตั งแตกลางครสตศตวรรษท  17 จนถงตนครสตศตวรรษท  20 จงเร มมการปลกยางพาราเปนสนคาหลัก อกชนด 4   แหลมมลายมลักษณะแคบยาวย นลงไปในทะเล และมภเขาเปนสันกลางตดตอกันเปนพดตั งแต เมองชมพรตลอดจนหัวเมองมลาย ถอเปนลักษณะเดนส�าคัญท ท�าใหการคาและการตดตอทางการคา   ของแหลมมลาย ในอดตไม ไดข นกับกรงเทพฯ กลาวคอแหลมมลายเปรยบเสมอนดนแดนหนาดานท เรอตางชาต แทบทกล�าตองผานกอนจะเขาไปยังอาณาจักร ฉะนั นแหลมมลายจงเปนท จอดพักเรอและเปนเมองทา   ท ส�าคัญ ท�าใหการคาขายของเรอตางชาตสามารถจะซ อหาสนคากับบรรดาหัวเมองของแหลมมลายไดโดย  ไมตองเดนทางเขาไปถงอยธยาหรอกรงเทพฯ 5   ปัจจัยภมศาสตรท เกดจากเทอกเขาบรรทัดท อยตอนกลางของคาบสมทรในภาคใตยังท�าให   การตดตอระหวางฝังตะวันตกและฝังตะวันออกเปนไปไดยากล�าบาก 6  เมองในฝังตะวันตกถกตัดขาด   จากเมองทางฝังทะเลตะวันออก สงผลใหการเดนทางจากสยามหรอกรงเทพฯ มายังเมองฝังตะวันตก หรอ การเดนทางจากเมองฝังตะวันออกมายังฝังตะวันตกจงยากล�าบาก 7  แมจะมเสนทางบกเกาแกท ตดตอ 1  พรรณ อวนสกล. (2527). กจการเหมองแรดบกกับการเปล ยนแปลงทางเศรษฐกจภาคใต (พ.ศ.2411-2474). ฉัตรทพย นาถสภา และ สมภพ มานะรังสรรค, บรรณาธการ. ใน ประวัตศาสตรเศรษฐกจไทยจนถง พ.ศ. 2484. หนา 401. 2  นธ เอยวศรวงศ. (2548). จากรั ฐชายขอบถงมณฑลเทศาภบาล ความเส อมสลายของกล มอ�านาจเดมในเกาะภเกต.  ใน กรงแตก พระเจาตากฯ และประวัตศาสตรไทยวาดวยประวัตศาสตรและประวัตศาสตรนพนธ.  หนา 196. 3  ภวดล ทรงประเสรฐ. (2535). ทนสงคโปร การผกขาดตลาดยางพาราและดบก.  หนา 5. 4  แหลงเดม. หนา 6. 5  พอพันธ อยยานนท. (2558). ประวัตศาสตรเศรษฐกจ 5 ภมภาคของไทย.  หนา 53. 6  นธ เอยวศรวงศ. (2548). เลมเดม. หนา 165. 7  ดรณ แกวมวง. (2526).  ฐานะและความส�าคัญของเมองตรัง พ.ศ. 2352 - 2440.  วทยานพนธ อ.ม. (ประวัตศาสตร). หนา 6.  วารสารประวัตศาสตร  2560  JOURNAL OF HISTORY 2017 70 ระหวางชายฝังทะเลทั ง 2 ฝัง คอเสนทางจากเมองตรังไปนครศรธรรมราช และเสนทางจากเมองสงขลาไป  ไทรบร 1  แตกยังพบปัญหาวาไมมเสนทางบกตดตอระหวางชายฝังทะเลสองฝังบนคาบสมทรน ไดสะดวก 2 การคมนาคมและการคาในฝังตะวันตกจงอาศัยการเดนเรอทางทะเลเปนหลัก การคาและเสนทางการคา ของเมองในฝังตะวันตก จงผกพันกับมลายและปนัง ซ งจะแตกตางไปจากการคมนาคมในเมองฝังตะวันออก ท สะดวกกวา และมความสัมพันธหรอเช อมโยงกับกรงเทพฯ มากกวาฝังตะวันตก  ความแตกตางดานเศรษฐกจของภาคใตฝังตะวันออกและฝังตะวันตก โดยเฉพาะความเช อมโยง และสัมพันธกับกรงเทพฯ ยังคงมตอเน องมาถงตนทศวรรษ 2500 เศรษฐกจภาคใตฝังตะวันออก   มความเช อมโยงและสัมพันธกับกรงเทพฯ โดยมการคาข นไปท อาวไทย สวนทางดานฝังตะวันตก เชน ระนอง พังงา ภเกต กระบ  ตรัง และสตล การคาเกอบทั งหมดเช อมโยงไปท ปนังเปนส�าคัญ 3   2. เขตกรคปนัง-ภเกต-ตรัง  ภเกตและตรังคอเมองทาส�าคัญและโดดเดนของแหลมมลาย ทั งสองเมองมความใกลชดผกพันกับ ปนังทั งในแงของท�าเลท ตั งภมศาสตร กจกรรมทางการคาทางทะเล และกจกรรมทางเศรษฐกจท เก ยวของ กับเหมองแรดบก ภเกตมภมศาสตรท เหมาะแกการท�าการคากับตางประเทศ เศรษฐกจของภเกตผกพันกับ ตางประเทศมากกวาสยามหรอรั ฐไทย เพราะตั งอยโดดเด ยวจากเมองอ นๆในภาคใตดวยกัน การตดตอ ระหวางภเกตกับเมองตางๆ หรอพ นท ภายในประเทศเปนไปอยางยากล�าบาก ตองอาศัยทางเรอเทานั น ท�าใหภเกตมอสระทางการคา มความผกพันและสามารถตดตอกับหัวเมองมลายโดยเฉพาะปนังไดสะดวก 4   ขณะเดยวกัน ภเกตยังเปนแหลงการท�าเหมองแรขนาดใหญท สดของภาคใต แรดบกท ผลตไดจะถกสงไปถลง และขายยังตลาดท ปนังอกทอดหน ง ดบกจงเปนสนคาสงออกหลักของภเกต สวนสนคาสงออกอ นๆ ไดแก  พรกไทย เน อมะพราวแหงจากหัวเมองใกลเคยงท สงมาขายผานเมองภเกต สนคาน�าเขาจากปนัง ไดแก ผาฝาย ผาไหม ฝ น โดยจะมเรอกลไฟของพอคาปนังบรรทกสนคาจากปนังเขามาขายยังภเกตสัปดาหละครั ง 5  ความเปนอสระทางการคาของภเกตท ไมไดองอยกับรั ฐไทย แตองอย กับการคาระหวางประเทศ สะทอนผานระบบเงนตราและเงนท ใชหมนเวยนระหวางการคาของเมองภเกต กอนปลายทศวรรษ 1890 เมองภเกตมการใชเบ ยตะกัวเปนเงนตราหมนเวยนในการคา ทั งการคายอยภายในเมอง และเงนตราตางประเทศ  ในการคากับตางประเทศ ไมได ใชเงนตราของไทย แตเม อเศรษฐกจของภเกตมความส�าคัญมากข น เกดการขยายตัวของกจการเหมองแรเพ มข น ท�าใหการคาขายกับตางประเทศขยายตัวตามมา รั ฐไทยจงให ความส�าคัญกับการคาและระบบเงนตราของภเกตตามมา เกดความพยายามท จะท�าใหการคาและระบบเงนตรา ของภเกตมาเปนสวนหน งของรั ฐไทย ในป 1898 รั ฐบาลไทยไดผลตเบ ยทองแดงออกมาใช และมนโยบาย กระจายการใชเบ ยทองแดงไปตามเมองตางๆ เพ อแทนท เบ ยตะกัวท ใชแพรหลายกอนหนานั น ตอมา    ในป 1906 รั ฐบาลจงน�าเงนตราของไทยเขามาใชแทนเงนตราตางประเทศท ใชแพรหลายกอนหนานั น 6   1  พรรณ อวนสกล. (2527). กจการเหมองแรดบกกับการเปล ยนแปลงทางเศรษฐกจภาคใต (พ.ศ.2411-2474).   หนา 402. 2  แหลงเดม. 3  แหลงเดม. หนา 245-246. 4  ศลมาน นฤมล วงศสภาพ. (2544). สายใยตระกลงานทว แลวถและพลังมังกรใต.  หนา 39. 5  แหลงเดม. หนา 39. 6  แหลงเดม. หนา 40.  71 เครอขายการคาปนัง–ภเกต–ตรัง เหมองแร และชาวจนโพนทะเล (ทศวรรษ 1910 ถงทศวรรษ 1980) ตวงทพย พรมเขต  ตรังเปนเมองทาส�าคัญท อย  ไม ไกลจากภเกตและปนัง ลักษณะทางภมศาสตรของตรังคลายคลงกับ ภเกต พ นท บางสวนถกตัดขาดจากเมองชายฝังทะเลตะวันออกดวยเทอกเขาบรรทัด ท�าใหการเดนทางจาก กรงเทพฯมายังตรังเปนไปอยางยากล�าบาก แตเมองตรังยังมลักษณะพเศษทางภมประเทศ ท�าใหตรังกลาย เปนเมองทาส�าคัญ เน องจากพ นท ทางตอนเหนอของตรังมเสนทางท เกดจากชองเขาและภเขาเลกๆ ท�าให เกดเสนทางท สามารถเดนทางไปยังหัวเมองฝังตะวันออกได 2 เสนทาง คอ เสนทางท ขามอ�าเภอหวยยอดไป ยังอ�าเภอทงสง จังหวัดนครศรธรรมราช และเสนทางท ออกจากอ�าเภอทับเท ยงผานต�าบลกระชองไปออก จังหวัดพัทลง 1  ลักษณะพเศษน ท�าใหตรังกลายเปนเมองทาส�าคัญและเปนเสนทางขามแหลมมลาย  การคาของเมองตรังเช อมโยงเปนสวนหน งกับตลาดปนังมาตั งแตครสตศตวรรษท  19 สนคาสง ออกของตรังท สงไปยังปนัง ไดแก ดบก พรกไทยท ปลกท ตรังมากท สดในเมองฝังตะวันตก 2  พรกไทยจะถกสงผานปนังเพ อไปขายตอยังประเทศอังกฤษ นอกจากน  ยังมสัตวปก และฟนดวย 3  สนคาถานจากไมโกงกางของตรังเปนท ตองการของตลาดปนัง สวนสนคาน�าเขาจากปนัง ไดแก ขาวสารท ถกสงตอมาจากเมองมะรด ทวาย ตะนาวศรของพมาอกทอดหน ง แมวาตรังจะมพ นท เหมาะแกการท�าเกษตรกรรมมากวาภเกต แตขาว ท ปลกในตรังเพยงพอส�าหรับใชบรโภคกันภายในเมองเทานั น 4  สนคาน�าเขาจากปนังอ นๆ ไดแก แปงสาล น� ามันกาด 5   การเดนทางทางเรอจากปนังในแหลมมลายมายังตรัง พังงา และภเกต คอนขางสะดวก และใช เวลาเดนทางระยะสั นเพยง 1-2 วันเทานั น เน องจากมเรอเมลท ว งโดยสารเสนทางน เปนประจ�า ในทศวรรษ 1900 เปนตนมา มเรอเมลเปอรลส (S.S. Perlis) ของบรษัท The Eastern Shipping ว งโดยสารจากปนังไป ยังตรัง พังงาและภเกต จากตารางเรอเมล ในเดอนพฤษภาคม 1914 เรอเมลจะออกจากปนังในทกบายวัน ศกร จากนั นจะมาถงตรังในเชามดของวันเสาร และออกจากตรังไปยังเกาะปันหย จังหวัดพังงา เพ อเขาเทยบ เรอท พังงาในคนวันเสาร จากนั นจะออกจากพังงาไปยังภเกตในชวงเวลาเดยวกัน และเรอล�าน จะถงภเกตใน ชวงเชาของวันอาทตย ขณะท เสนทางขากลับจากภเกตไปปนังนั น เรอเมลปอรลสจะออกจากภเกตในคนวัน อาทตยและจะเขาเทยบเรอท ทานน บรเวณท เปนจดเช อมระหวางภเกตและพังงาในเชาวันจันทร กอนท จะ ออกจากทาน นไปยังพังงาในเยนวันเดยวกัน เรอเมลจะถงพังงาในตอนเชาของวันอังคาร กอนจะออกจาก พังงาไปยังตรังในคนวันเดยวกัน เรอเมลจะถงตรังในวันพธ และจะเดนทางจากตรังไปถงปนังในเชาของวัน พฤหัส 6  นอกจากน  การเดนทางจากอ�าเภอกันตังท เปนเมองทาของจังหวัดตรังไปยังปนังในชวงทศวรรษ 1910 ยังมเรอโดยสารขนาดใหญช อเรอเคดะห ว งบรรทกสนคาและขนสงผโดยสายในเสนทางดังกลาว 7  การเดนทางและการตดตอระหวางเสนทางปนัง ตรัง ภเกต ยังท�าไดผานเรอประมงของผคนใน พ นท  เรอสวนใหญเปนเรอฉลอมทะเลท รับจางบรรทกสนคาระหวางเสนทางในทาเรอกันตัง จังหวัดตรัง – ปนัง 1  แหลงเดม. หนา 8. 2  แหลงเดม. 3  Wong Yee Tuan. (2008). Penang’s Big Five Families and Southern Siam During the Nineteenth Century. Michael J. Montesano and Patrick Jory (ed.) In Thai South and Malay North, Ethnic Interactions on a Plural Peninsula. p. 206. 4  ดรณ แกวมวง. (2526). เลมเดม. หนา 32. 5  หจช. (ตรัง), (10) มท.2.4/13 พอคาตรังรับสนคาจากปนังมาจ�าหนาย (19 พ.ย.-10 ม.ค. 2458). 6  หจช. (ตรัง), (10) มท 2/21 เรอเมลเดนไปมาระหวางภเกตกับตรัง (8-22 พ.ศ. 2457) 7  สนทร สังขอยทธ ผเรยบเรยง. (2549).   แลหลังเมองตรัง ใตรมพระบารม.  หนา 53.
Related Documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks