Letters

7 pages
8 views

1. Matulewska, A. 2007. Lingua Legis in Translation. Peter Lang Publishing House, s. 1-364

Please download to get full document.

View again

of 7
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Description
1. Matulewska, A. 2007. Lingua Legis in Translation. Peter Lang Publishing House, s. 1-364
Transcript
   2 Matulewska, A. 2007. Lingua Legis in Translation . Peter Lang Publishing House, s. 1-364. Book synopsis This book describes the historical development of the Polish and English lingua legis. The intention is to point out the major differences between the legal realities, which significantly affect the process of translation. Secondly, the following characteristic features of lingua legis ,   concerning the level of words and syntagmas, are touched upon: vocabulary used in lingua legis including technical and semi-technical terms, conservatism of legal texts (Latin and Latinisms; synonymous strings, archaic adverbs etc.), borrowings, terms with non-precise meanings (the problem of indeterminacy), neologisms, euphemisms, vulgarisms, performative verbs, metaphors and religious elements, prepositional phrases, time expressions, compound nouns and the problems connected with nominalization, false cognates which cause major misunderstandings, and finally methods of providing translation equivalents. The problem of ambivalence is analysed as well. The problems connected with the Polish-English and English-Polish translation of the texts belonging to the following legal genres are examined: university diplomas and certificates, statutes, judgments, law reports, powers of attorney, petitions, contracts and deeds, testaments, birth, death and marriage certificates, and popular fiction. Summary in Polish 1.   Cel i zakres pracy Inspiracją do powstania niniejszej pracy była ogromna ilość błędów, które pojawiają się coraz częściej w tłumaczeniu dokumentów sformułowanych w    języku prawa z języka angielskiego na język polski. Prasa coraz częściej donosi o  skan dalicznie niskiej jakości  przekładach, które powstają w związku z   członkostwem Polski w Unii Europejskiej. Trudno określić przyczynę tej niskiej jakości przekładów. Może być to brak wykwalifikowanych tłumaczy albo niewłaściwy proces rekrutacji. W Polsce ob ecnie bardzo niewiele uczelni szkoli tłumaczy w zakresie przekładu języka prawa. Brak jest podręczników, a    publikacje, które dotyczą tej materii mają raczej charakter przyczynków, gdyż omawiają tylko pewne bardzo wąskie problemy.  Po raz pierwszy problemem  języka prawa w Polsce zajął się B. Wróblewski (1948). Jedną z jego największych zasług było zdefiniowanie języka prawnego i    prawniczego. Językiem  prawnym nazwał on język, którym posługuje się ustawodawca, natomiast językiem  prawniczym, język którego używa się do mówienia o prawie. W tej pracy zaproponowano wprowadzenie podziału opartego na zmodyfikowanych definicjach Wróblewskiego. Po  pierwsze, zaproponowano termin legilingwistyka    jako nazwę dziedziny zajmującej się badaniem  języka prawa, który nazwano lingua legis . Termin legilingwistyka , utworzony w sposób analogiczny do terminów  psycholingwistyka ,  socjolingwistyka , itd. Wydaje się być lepszy niż  juryslingwistyka   (Pieńkos 1999) ze względu na to, iż termin lex   od którego pochodzi legi-  ma szersze znaczenie niż ius , od, którego pochodzi iuris- . Legilingwistyka byłaby dziedziną, której  przedmiotem zainteresowań byłaby lingua legis   czyli szeroko pojmowany język prawa. Dziedzina ta zajmowała by się zarówno procesem (czyli tym w jaki sposób powstają teksty formułowane w języku prawa) jaki i produktem (czyli analizą tekstów sformułowanych w  języku prawa). W pracy proponuje się podzielenie języka prawa na:  (i)    język prawniczy rozumiany jako język dokumentów prawnych czyli nie tylko tekstów tworzonych przez ustawodawcę, ale również innych tekstów, które tworzą lub zmieniają sytuację prawną podmiotów prawa (np. umowy, testamenty, pozwy,  pełnomocnictwa, itp.);     3 (ii)    językiem prawniczym, natomiast, jest język meta -  prawny czyli język, w   którym mówi się o języku prawa.   Oczywiście język prawniczy można dalej bardziej szczegółowo podzielić na język umów,  język pełnomocnictw, język testamentów, itd. i analogicznie język prawny na opisujące je meta -  języki umów, pełnomocnictw, testamentów, itd. Ponadto wyróżniono język quasi -prawny. Jest to taki język, który jest tworzony przez osoby mające na celu sporządzenie dokumentu w języku  prawa, ale nie znające tego języka. Język ten nie jest ani językiem potocznym, ani językiem  prawnym. Dzieje się tak w dwóch przypadkach. Albo dokument kształtuje sytuację prawną, ale terminom w nim użytym autor nadał inne znaczenie niż znaczenie potoczne i prawne (np. język testamentów), albo autor nadał właściwe znaczenie prawne terminom, ale tekst nie kształtuje rzeczywistej sytuacji prawnej (np. język kryminałó w). 2.   Lingua Legis i tłumaczenie prawnicze   Polska literatura dotycząca języka prawa i jego przekładu jest dużo mniej bogata od angielskiej. Jedną z pierwszych publikacji na ten temat był  Język prawny i prawniczy Wróblewskiego (1948). Inną publikacją poświęconą językowi prawa jest książka Pieńkosa (1999)  Podstawy juryslingwistyki . Ma ona bardzo ogólny charakter i dlatego też nie wydaje się  być bardzo pomocna w   zrozumieniu specyfiki języka prawa dla celów przekładoznawczych. Wronkowska i Zieliński (1993) oraz Zieliński (2002) w bardzo spójny i   szczegółowy sposób opisali język prawny ustaw. Hałas (1995) dokonała charakterystyki terminologii języka  prawnego ustaw. Na szczególną uwagę zasługuje Tłumaczenie prawnicze Kierzkowskiej (2002). Kierzkowska przedstawia mod el pragmatycznego tłumaczenia terminów prawnych oparty na teorii  skoposu wprowadzonej przez Vermeera. Model wprowadzony przez Kierzkowską zakłada konieczność określenia imperatywu odbiorcy, imperatywu uzusu terminologicznego i dopiero na tej podstawie doko nanie wyboru strategii (czyli metody) tłumaczenia. Metoda ta zasługuje na szczególną uwagę, gdyż w    prosty i przystępny sposób wyjaśnia konieczność dostosowania tłumaczenia do potrzeb odbiorcy. Z tego względu metoda ta została wykorzystana w niniejszej dyse rtacji. Ponadto tematyką związaną z przekładem języka prawnego zajmuję się Kielar (1977, 1979, 1993, 1999). Angielski język prawa został w godny podziwu sposób opisany przez Mellinkoffa (1963), który przedstawia ewolucje tego języka na przestrzeni wieków o raz dokonuje charakterystyki cech współczesnego języka prawa. Następca Mellinkoffa jest Tiersma (1999), który koncentruje się na aspektach dotyczących trudności związanych z rozumieniem tego języka w jego odmianie  pisemnej i ustnej. Obecnie, zwłaszcza na rynku amerykańskim pojawia się coraz więcej  publikacji dotyczących konieczności dokonania reformy języka prawa w   taki sposób by był on zrozumiały dla zwykłych ludzi. Ruch, który zajmuje się propagowaniem tej uproszczonej formy  języka nazywa się  Plain English Campaign . Jego zwolennikami są m.in. Garner (2001, 2002) i LeClercq (2000). Mimo, tego iż ruch ten działa dość prężnie, wydaje się iż są niewielkie szanse na wprowadzenie w najbliższym czasie dużych zmian w języku prawa. Reformy dotyczą zazwyczaj tylko p rawa konsumenckiego. Na szczególną uwagę zasługuja angielskie publikacje dotyczące języka prawa będące podręcznikami akademickimi przeznaczonymi dla prawników (Russel, Locke 1992; Faulk, Mehler 1994; Rilay 1995; LeClerq 2000, Garner 2001 i 2002). Takich pu  blikacji brak w Polsce, z czego można wysunąć wniosek, iż polskich prawników nie uczy się języka jakim mają się posługiwać i muszą w życiu zawodowym robić to intuicyjnie.   3.   Interdyscyplinarny charakter pracy Praca ma charakter interdyscyplinarny gdyż dotyczy   zarówno zagadnień związanych z  prawem, językoznawstwem i translatologią, z położeniem szczególnego nacisku na przekład  polsko-angielski i angielsko-polski. CZĘŚĆ I. ROZWÓJ HISTORYCZNY JĘZYKA PRAWA  1.   Angielski język prawa   W dysertacji przedstawiono najważniejsze etapy rozwoju angielskiego języka prawa w okresie staroangielskim, średnioangielskim i nowożytnym. Omówiono kształtowanie się systemu prawa powszechnego (common law) oraz prawa opartego na zasadzie słuszności (equity). Następnie przedstawiono strukturę sądownictwa w   Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych Ameryki. 2.   Polski język prawa     4 W pracy ukazano kształtowanie się polskiego języka prawa na przestrzeni wieków  począwszy od epoki przedpiśmiennej po przez dobę staropolską, średniopolską i nowopolską. W yjaśniono wpływ systemu prawnego i języków prawa zaborców na współczesny język prawa w Polsce. 3.   Angielska i polska rzeczywistość prawna –    główne różnice   Główne problemy związane z przekładem pomiędzy językami polskim i   angielskim są związane z różnicami pomiędzy angielskimi systemami prawa powszechnego i prawa opartego na zasadzie słuszności oraz systemem prawa kontynentalnego obowiązującym w Polsce. Obecnie widoczny jest nowy czynnik, o charakterze unifikującym, w zakresie rzeczywistości  prawnych w postaci Unii Europejskiej i jej prawodawstwa. PART II. WYRAZY I SYNTAGMY 1.   Uwagi wstępne  2.   Rodzaje słownictwa prawnego i prawniczego   Język prawa, tak jak każdy język specjalistyczny posługuje się terminami fachowymi, częściowo fachowymi oraz słownictwem potocznym. W pracy podano przykłady słownictwa  prawnego, prawniczego i potocznego występujące w tekstach formułowanych w języku prawa.   3.   Konserwatyzm dyskursu prawnego Cechami najbardziej wpływającymi na konserwatyzm dyskursu prawnego jest występowanie w tekstach sformułowanych w nim archaizmów, uświęcone tradycją syntagmy konwencjonalne (ciągi synonimów i quasi - synonimów) oraz różnego rodzaju zapożyczenia z łaciny.   4.   Inne cechy języka prawa   Innymi cechami tekstów sformułowanych w języku prawa zasługującymi na uwagę są:  (i)   zapo życzenia z innych języków niż łacina;  (ii)   ogólnie znane wyrazy i syntagmy, nabierające specyficznego znaczenia w    języku prawa (w tym problemy związane z polisemią i homonimią);  (iii)   wyrazy i syntagmy o nieostrym znaczeniu; (iv)   neologizmy; (v)   eufemizmy; (vi)   wulgaryzmy; (vii)   czasowniki performatywne; (viii)   metafory i elementy nacechowane religijnie; (ix)   wyrażenia przyimkowe;  (x)   okoliczniki czasu; (xi)    problemy związane z nominalizacją i afiksacją;  (xii)    problemy z faux amies i innymi często mylonymi wyrazami i  syntagmami. 5.   Metody zapewniania ekwiwalentów na   poziomie wyrazów i syntagm   Do najbardziej przydatnych w tłumaczeniu prawniczym można zaliczyć następujące 11 metod zapewniania ekwiwalentów:  (i)   różne typy zapożyczeń, w tym kalki i egzotyki;  (ii)   definicje pełne, zawężające i rozszerzające;  (iii)   ekwiwalenty zorientowa ne na rzeczywistość prawną języka docelowego;  (iv)   ekwiwalenty zorientowane na rzeczywistość prawną języka źródłowego;  (v)   neologizmy; (vi)   ekwiwalenty szersze znaczeniowo; (vii)   ekwiwalenty węższe znaczeniowo;  (viii)   dwa terminy; (ix)   ekwiwalenty ponadkulturowe w tym zapożyczenia z łaci ny; (x)   ekwiwalenty dla terminów polskich zapożyczone z Louisiana Civil Code; oraz  (xi)   antonimy i przeczenia jako sposób zapewniania ekwiwalencji.   6.   Problem ambiwalencji Problem ambiwalencji jest związany z trudnościami przeprowadzania wykładni tekstów sformułowanych w języku prawa. Z jednej strony, tłumacze powinni unikać jednostek ambiwalentnych, by nie wypaczać znaczenia przekazanego w tekście oryginału. Natomiast z drugiej strony, należy pamiętać o   tym, iż tłumacz często otrzymuje tekst ambiwalentny i gdy nie   5 ma możliwości konsultacji z autorem tekstu musi się on starać oddać znaczenie zawarte w oryginale. CZĘŚĆ III. CECHY CHARAKTERYSTYCZNE TEKSTÓW PRAWNYCH  1.   Uwagi wstępne   Teksty formułowane w języku prawa można podzielić na wiele gatunków piśmiennictwa  prawniczego. Znajomość tych gatunków i ich cech charakterystycznych (struktury tekstu)  bardzo ułatwia zrozumienie treści. W    pracy omówiono 10 gatunków piśmiennictwa formułowanego w języku prawnym lub quasi -prawnym. 2.   Gatunki tekstów prawnych   2.1.   Dyplomy i świadectwa   Omówiono strukturę dyplomów uczelni wyższych i dyplomów wydawanych przez szkoły średnie, a także strukturę innych typów świadectw.  2.2.   Teksty o charakterze ustawowym Scharakteryzowano makrostrukturę tekstów ustawowych oraz strukturę oznaczenia tekstu ustawowego w języku angielskim i polskim. Następnie zestawiono najczęściej używane wyrazy i syntagmy w przepisach: (i)   odsyłających;  (ii)   dozwalających;  (iii)   upoważniających;  (iv)   o sprostowaniu błędów;  (v)   karnych; (vi)   opisowych; (vii)   zakazujących;  (viii)   nakazujących;  (ix)   o zmianie/nowelizacji; (x)    przejściowych i dostosowujących;  (xi)   uchylających/o wygaśnięciu mocy obowiązującej;  (xii)   o wejściu w życie; i  (xiii)   o zakresie zastosowania.  Następnie omówiono podział kodeksów, ustaw i rozporządzeń na jednostki redakcyjne i  przedstawiono problem ich transferu na płaszczyźnie tłumaczenia  polsko-angielskiego i angielsko-polskiego. Ostatnim elementem dotyczącym ustaw, który przedstawiono w dysertacji są definicje ustawowe. Omówiono strukturę następujących definicji:  (i)   definicje w słowniczku;  (ii)   definicje nawiasowe; i (iii)   definicje w wydzielonych przepisach a także ich typy tzn.:   1. definicje równościowe  (i)   definicje klasyczne; (ii)   definicje klasyczne ograniczone; (iii)   definicje nieklasyczne (w tym: niepełne, pełne, blankietowe, cząstkowe);  (iv)   definicje (v)   agregatowe 2. definicje nierównościowe:  (i)   definicje ikonograficzne; I (ii)   definicje warunkowe. 2.3.   Wyroki Strukturę wyroków angielskich i polskich różni się pod wieloma względami, ale można wyróżnić następujące elementy wyroków charakterystyczne dla piśmiennictwa polskiego i angielskiego: (i)   oznaczenie sądu;  (ii)   oznaczenie sprawy pra wnej lub sygnaturę akt;  (iii)   oznaczenie rodzaju dokumentu; (iv)   oznaczenie stron;   6 (v)   streszczenie rozstrzygnięcia;  (vi)   dochodzone roszczenie; (vii)   uzasadnienie; (viii)   stan faktyczny sprawy; (ix)   orzeczenie; (x)   informacje dodatkowe. 2.4.   Raporty prawne Kolejnym dokumentem przedstawionym w pracy są  pokrewne wyrokom raporty prawne. Mimo wielu podobieństw (są to bowiem raporty dotyczące wydanych orzeczeń) różnią się strukturą od wyroków. Posiadają one następujące elementy:  (i)   wstęp;  (ii)   uzasadnienie orzeczenia; (iii)   orzeczenie; (iv)   główne motywy rozstrzygnięcia;  (v)    przytoczenie podobnych spraw; (vi)    podstawę prawną i argumentację sędziego;  (vii)   stan faktyczny sprawy. 2.5.   Pełnomocnictwa   Różnice w strukturze polskich i   angielskich pełnomocnictw zilustrowano przykładami  bardzo długich i skomplikowanych pełnomocnictw angielskich i   ich cał kowicie odmiennych, lakonicznych polskich odpowiedników. Przedstawiono następujące elementy pełnomocnictw:  (i)   oznaczenie rodzaju pisma; (ii)   umocowanie pełnomocnika;  (iii)   zakres działania pełnomocnika;  (iv)   substytucję;  (v)   odwołanie pełnomocnika;  (vi)   dane dotyczące mocodawcy i sporządzenia dokumentu; oraz  (vii)   klauzule poświadczające.  2.6.   Pozwy i wnioski Strukturę pozwów i wniosków omówiono na przykładzie dokumentów wykorzystywanych w obrocie cywilnym, pozwów rozwodowych i    pozwów w    postępowaniu upadłościowym. Wzięto pod uwagę następujące elementy dokumentów:  (i)   oznaczenie rodzaju pisma; (ii)   oznaczenie sądu;  (iii)   oznaczenie stron; (iv)   wartość przedmiotu sporu  (v)   roszczenie powoda lub wnioskodawcy; (vi)   uzasadnienie, przytoczenie okoliczności faktycznych i dowody  (vii)   oświadczenie pełnomocnika procesowego;  (viii)    poświadczenie w niesienia pozwu (prezentata) i data wyznaczonej rozprawy. 2.7.   Umowy i akty notarialne Umowy są bardzo istotnymi dokumentami w obrocie prawnym. Różnorodność umów sprawia, iż ich struktura jest bardzo zróżnicowana. W pracy scharakteryzowano najbardziej typowe el ementy powtarzające się w wielu rodzjach umów. Ponadto omówiono strukturę uroczystych umów angielskich tzw. deeds   oraz polskich umów zawieranych w formie aktu notarialnego. Przedstawiono następujące klauzule umowne:  (i)   oznaczenie stron i przedmiotu umowy; (ii)   warunki umowy (iii)   szczegółowe opisy przedmiotu umowy;  (iv)   klauzule poświadczające;  (v)   klauzule przyznające lub przenoszące prawa;  (vi)   definicje; (vii)   treść umowy;  (viii)   klauzule gwarancyjne;
Related Documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x